Đồng hành cùng Viet Pride 2026 · Tôn trọng sự đa dạng, lan toả yêu thương
Minh họa bàn làm việc kiểm chứng thông tin: bài báo khoa học, kính lúp, điện thoại có bài đăng bị gắn cảnh báo và sổ ghi các bước kiểm tra

Chuyên đề · Đồng hành cùng Lá Chắn Thông Tin

Kiểm chứng thông tin khoa học

Bài viết và công cụ tương tác giúp bạn dừng lại, tra nguồn và chỉ chia sẻ khi đã chắc chắn.

Đọc chuyên đềThử công cụ

Mỗi ngày, ta lướt qua hàng chục “phát hiện mới”, “bác sĩ khuyên”, “nghiên cứu cho thấy”. Chuyên đề này gom các bài viết của Dy Khoa Blog về cách đọc, kiểm chứng và chia sẻ thông tin khoa học, sức khỏe trên mạng, và là phần đọc thêm của Lá Chắn Thông Tin, chương trình phi lợi nhuận thuộc Dy Khoa Gives giúp học sinh THPT nhận diện tin giả.

01

Đọc tin khoa học như người kiểm chứng

Một nghiên cứu được chia sẻ, hai kết quả trái ngược, một chữ “chưa chắc chắn”: cách đọc từng loại thông tin khoa học trên mạng.

02

Vì sao tin sai lan nhanh và khó gỡ

Cảm xúc, thiên kiến, thuật toán và lối suy luận theo điều mình muốn tin: những cơ chế khiến tin sai đi nhanh hơn sự thật.

03

Đính chính, phòng ngừa và niềm tin

Đính chính làm được gì, “tiêm phòng tâm lý” ra sao, và vì sao minh bạch sự bất định lại giúp giữ niềm tin vào khoa học.

04

Tin giả sức khỏe: từ đại dịch đến chatbot

Bài học từ infodemic Covid-19, tin giả vắc-xin, lời khuyên sức khỏe từ chatbot và các thiết bị đo sức khỏe.

05

Lá Chắn Thông Tin: mang kỹ năng kiểm chứng vào lớp học

Chương trình giáo dục phi lợi nhuận thuộc Dy Khoa Gives, dạy học sinh THPT khối 10 đến 12 nhận diện tin giả khoa học và sức khỏe trong một buổi 2 tiết tại trường.

D

Dừng

Dừng lại trước khi chia sẻ. Tự hỏi: ai đăng, vì sao đăng lúc này?

T

Tra

Tra nguồn gốc: tác giả, thời điểm, có được cơ quan y tế hoặc báo chí chính thống xác nhận không.

C

Chia

Chỉ chia sẻ khi đã xác minh. Nếu không chắc, hỏi người có chuyên môn hoặc không chia sẻ.

Tìm hiểu chương trìnhĐăng ký cho trường

Dành cho thầy cô

Dùng chuyên đề này trong lớp học thế nào?

Mỗi bài có câu hỏi in đậm làm tiêu đề, phần trả lời ngắn ở đầu và danh sách tài liệu tham khảo mở. Thầy cô có thể chọn một bài làm tình huống thảo luận, kết hợp hai công cụ bên dưới để học sinh tự thực hành “Dừng, Tra, Chia”.

✦

Công cụ tương tác

Hai công cụ nhỏ dựa trên bộ “Dừng, Tra, Chia” của Lá Chắn Thông Tin và các bài trong chuyên đề. Mọi thao tác diễn ra trên trình duyệt của bạn, không lưu và không gửi dữ liệu đi đâu.

Soi một bài đăng theo “Dừng, Tra, Chia”

Mở bài đăng khoa học hoặc sức khỏe bạn đang phân vân, rồi đánh dấu những điều đúng với nó.

Đây là công cụ tự rà soát để tập thói quen dừng lại và tra nguồn, không phải thước đo khoa học về độ tin cậy. Một bài không có dấu hiệu đáng ngờ vẫn có thể sai, và ngược lại. Với thông tin ảnh hưởng đến sức khỏe, hãy hỏi nhân viên y tế.

?

Câu hỏi thường gặp

Chuyên đề “Kiểm chứng thông tin khoa học” là gì?

Đây là trang tập hợp các bài viết của Dy Khoa Blog về cách đọc, kiểm chứng và chia sẻ thông tin khoa học, sức khỏe trên mạng. Các bài vẫn thuộc chuyên mục gốc và được sắp xếp lại theo chủ đề. Chuyên đề sẽ được bổ sung khi có bài mới.

Chuyên đề liên quan gì đến Lá Chắn Thông Tin?

Lá Chắn Thông Tin là chương trình phi lợi nhuận thuộc Dy Khoa Gives, dạy học sinh THPT nhận diện tin giả bằng bộ công cụ “Dừng, Tra, Chia”. Chuyên đề này là phần đọc thêm cho học sinh, thầy cô và phụ huynh sau buổi học, và cho bất kỳ ai muốn tự rèn kỹ năng kiểm chứng.

Trường tôi muốn tổ chức buổi Lá Chắn Thông Tin thì làm thế nào?

Nhà trường có thể đăng ký trên trang chương trình hoặc gửi email về [email protected].

Dữ liệu tôi nhập vào công cụ có được lưu lại không?

Không. Các công cụ chạy hoàn toàn trên trình duyệt của bạn, không lưu và không gửi dữ liệu về máy chủ.

Tôi muốn góp ý hoặc báo sai sót thì làm thế nào?

Bạn có thể gửi email về [email protected]. Mọi góp ý giúp chuyên đề chính xác và hữu ích hơn.

Nguồn dữ liệu cho các công cụ (4 nguồn)
  • Breakstone, J., Smith, M., Connors, P., Ortega, T., Kerr, D., & Wineburg, S. (2021). Lateral reading: College students learn to critically evaluate internet sources in an online course. Harvard Kennedy School (HKS) Misinformation Review, 2(1). https://doi.org/10.37016/mr-2020-56
  • Chan, M. S., Jones, C. R., Hall Jamieson, K., & Albarracín, D. (2017). Debunking: A meta-analysis of the psychological efficacy of messages countering misinformation. Psychological Science, 28(11), 1531-1546. https://doi.org/10.1177/0956797617714579
  • Open Science Collaboration. (2015). Estimating the reproducibility of psychological science. Science, 349(6251), Article aac4716. https://doi.org/10.1126/science.aac4716
  • van der Bles, A. M., van der Linden, S., Freeman, A. L. J., Mitchell, J., Galvao, A. B., Zaval, L., & Spiegelhalter, D. J. (2019). Communicating uncertainty about facts, numbers and science. Royal Society Open Science, 6(5), Article 181870. https://doi.org/10.1098/rsos.181870

Bộ công cụ “Dừng, Tra, Chia” thuộc chương trình Lá Chắn Thông Tin (Dy Khoa Gives). Góp ý xin gửi về [email protected].