Sức khỏe tình dục là gì theo định nghĩa của WHO

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), sức khỏe tình dục là trạng thái khỏe mạnh về thể chất, cảm xúc, tinh thần và xã hội liên quan đến tình dục, chứ không chỉ đơn thuần là không có bệnh tật, rối loạn chức năng hay khiếm khuyết. Định nghĩa này đòi hỏi một cách tiếp cận tích cực và tôn trọng đối với tình dục và các mối quan hệ tình dục, cùng khả năng có những trải nghiệm tình dục an toàn và khoái cảm, không bị ép buộc, phân biệt đối xử hay bạo lực.

WHO định nghĩa sức khỏe tình dục như thế nào?

Định nghĩa làm việc (working definition) hiện hành của WHO về sức khỏe tình dụcSức khỏe tình dục (Sexual health)Sức khỏe tình dục là trạng thái khỏe mạnh về thể chất, cảm xúc, tinh thần và xã hội liên quan đến tính dục, không chỉ đơn thuần là không có bệnh, rối loạn chức năng hay ốm yếu.Xem giải thích đầy đủ → nêu rõ: đây là trạng thái khỏe mạnh về thể chất, cảm xúc, tinh thần và xã hội liên quan đến tình dục, không chỉ là không có bệnh, rối loạn chức năng hay khiếm khuyết. Để đạt được và duy trì sức khỏe tình dục, các quyền tình dục của mọi người phải được tôn trọng, bảo vệ và thực thi.

Định nghĩa này ra đời từ đâu?

WHO đã làm việc trong lĩnh vực sức khỏe tình dục từ ít nhất năm 1974, khi một ủy ban chuyên gia công bố báo cáo kỹ thuật mang tên “Giáo dục và điều trị trong tình dục con người” (xuất bản năm 1975). Từ năm 2000, Tổ chức Y tế liên Mỹ (PAHO) và WHO tổ chức nhiều cuộc tham vấn chuyên gia để rà soát thuật ngữ và xác định các phương án chương trình. Kết quả là một cuộc Tham vấn kỹ thuật năm 2002, tại đó các định nghĩa làm việc về những thuật ngữ liên quan đến sức khỏe tình dục được xây dựng. Định nghĩa hiện hành được WHO ghi nhận vào năm 2006.

Sức khỏe tình dục khác gì với sex và sexuality theo WHO?

WHO phân biệt ba khái niệm liên quan nhưng không đồng nhất:

• Sex (giới tính sinh học): các đặc điểm sinh học xác định con người là nữ hoặc nam.
• Sexuality (tính dục): một khía cạnh trung tâm của con người xuyên suốt cuộc đời, bao gồm giới tính sinh học, bản dạng và vai trò giới, xu hướng tính dục, khoái cảm, sự thân mật và sinh sản. Tính dục được trải nghiệm và thể hiện qua suy nghĩ, tưởng tượng, ham muốn, niềm tin, thái độ, giá trị, hành vi, vai trò và các mối quan hệ.
• Sexual health (sức khỏe tình dục): trạng thái khỏe mạnh liên quan đến tình dục như đã nêu ở trên, được xây dựng dựa trên nền tảng hiểu biết về tính dục.

Sức khỏe tình dục gồm những yếu tố cốt lõi nào?

Theo WHO, khi được nhìn nhận toàn diện và tích cực, sức khỏe tình dục có các đặc điểm sau:

• Là vấn đề về sự khỏe mạnh (well-being), không chỉ là không có bệnh
• Bao gồm sự tôn trọng, an toàn và không bị phân biệt đối xử hay bạo lực
• Phụ thuộc vào việc thực thi một số quyền con người nhất định
• Liên quan xuyên suốt cuộc đời một người, không chỉ trong độ tuổi sinh sản mà cả ở người trẻ và người cao tuổi
• Được thể hiện qua nhiều dạng tính dục và hình thức thể hiện tình dục đa dạng
• Chịu ảnh hưởng lớn từ các chuẩn mực, vai trò, kỳ vọng giới và động lực quyền lực

Khả năng đạt được sức khỏe tình dục phụ thuộc vào điều gì?

WHO nêu rõ khả năng của nam giới và nữ giới trong việc đạt được sức khỏe tình dục và sự khỏe mạnh phụ thuộc vào:

• Khả năng tiếp cận thông tin toàn diện, chất lượng tốt về tình dục
• Hiểu biết về các rủi ro có thể gặp và mức độ dễ bị tổn thương trước hậu quả của hoạt động tình dục không an toàn
• Khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe tình dục
• Sống trong môi trường công nhận và thúc đẩy sức khỏe tình dục

Quyền tình dục liên quan thế nào đến sức khỏe tình dục?

WHO khẳng định sức khỏe tình dục không thể đạt được và duy trì nếu thiếu sự tôn trọng và bảo vệ một số quyền con người nhất định. Quyền tình dục là việc áp dụng các quyền con người hiện có vào lĩnh vực tình dục và sức khỏe tình dục, bảo vệ quyền của mọi người trong việc thực hiện và thể hiện tính dục cũng như hưởng sức khỏe tình dục, trong khuôn khổ tôn trọng quyền của người khác và chống phân biệt đối xử. Các quyền liên quan bao gồm quyền bình đẳng và không bị phân biệt đối xử, quyền riêng tư, quyền được hưởng tiêu chuẩn sức khỏe cao nhất có thể đạt được, quyền tiếp cận thông tin và giáo dục.

Câu hỏi thường gặp

Sức khỏe tình dục có phải chỉ liên quan đến bệnh lây truyền qua đường tình dụcBệnh lây truyền qua đường tình dục (Sexually transmitted infections)Bệnh lây truyền qua đường tình dục (STI) là các nhiễm trùng do hơn 30 loại vi khuẩn, virus và ký sinh trùng gây ra, lây chủ yếu qua quan hệ tình dục đường âm đạo, hậu môn và miệng; nhiều ca không có triệu chứng.Xem giải thích đầy đủ → không? Không. Theo WHO, sức khỏe tình dục là khái niệm toàn diện bao gồm cả khía cạnh khoái cảm, mối quan hệ, bản dạng giới, không chỉ giới hạn ở phòng tránh bệnh tật.

Định nghĩa sức khỏe tình dục của WHO áp dụng cho lứa tuổi nào? WHO nêu rõ sức khỏe tình dục liên quan xuyên suốt cuộc đời một người, không chỉ trong độ tuổi sinh sản mà còn ở cả người trẻ tuổi và người cao tuổi.

Sexuality và sexual health có phải là một không? Không. Sexuality là một khía cạnh trung tâm của con người bao trùm nhiều chiều kích (bản dạng giới, khoái cảm, sự thân mật…), còn sexual health là trạng thái khỏe mạnh được xây dựng dựa trên nền tảng hiểu biết về sexuality.

Đôi lời giới thiệu

Bài viết này được tổng hợp bởi Nguyễn Hoàng Anh Khoa (Dy Khoa), giảng viên Khoa Quan hệ công chúng và Truyền thông, Trường Đại học Văn Lang, và là người tốt nghiệp Thạc sĩ Truyền thông Khoa học và Thu hút Công chúngThu hút công chúng (Public engagement)Thu hút công chúng là những cách thức để hoạt động và lợi ích của giáo dục đại học, nghiên cứu được chia sẻ với công chúng; theo NCCPE, đây là quá trình hai chiều, có tương tác và lắng nghe, nhằm tạo lợi ích cho cả hai bên.Xem giải thích đầy đủ → (Science Communication and Public Engagement) tại Universiti Malaya (UM), Malaysia. Đây là lĩnh vực chuyên môn cốt lõi mà anh được đào tạo bài bản và tiếp tục theo đuổi trong nghiên cứu, giảng dạy và thực hành nghề nghiệp.

Nếu bạn thấy bài viết có sai sót hoặc muốn góp ý, vui lòng gửi email về [email protected].

Ngày đăng