Vì sao nhiều phụ nữ chọn khởi nghiệp trong ngành du lịch?

Nhiều phụ nữ chọn khởi nghiệp trong du lịch vì tự kinh doanh mang lại sự linh hoạt để cân bằng việc chăm sóc gia đình, sự tự chủ, và thị trường du lịch ngày càng dễ tiếp cận nhờ công nghệ (Rodríguez-Vera và cộng sự, 2025; UNWTO, 2019). Dữ liệu sơ bộ của UNWTO và UN Women từng cho thấy tỷ lệ nữ trong số chủ doanh nghiệp ở lĩnh vực khách sạn, nhà hàng cao hơn rõ rệt so với mặt bằng chung các ngành. Tuy vậy, phụ nữ khởi nghiệp du lịch vẫn gặp rào cản rõ rệt về vốn, mạng lưới và gánh nặng kép.

Phụ nữ làm chủ trong du lịch nhiều đến mức nào?

Theo Báo cáo toàn cầu về Phụ nữ trong Du lịch 2010 của UNWTO và UN Women, tỷ lệ nữ làm chủ trong du lịch cao hơn hẳn các ngành khác. Trung bình ở bốn khu vực (Mỹ Latinh, Caribe, châu Phi, châu Á), nữ chiếm 36,08% số người sử dụng lao động trong lĩnh vực khách sạn, nhà hàng, so với 21,95% ở mọi ngành. Với lao động tự làm (tự kinh doanh, không thuê người), tỷ lệ nữ là 49% trong khách sạn, nhà hàng so với 33,25% nói chung (UNWTO & UN Women, 2011).

Cần lưu ý: đây là dữ liệu sơ bộ, chỉ có ở khoảng 40 trên 172 quốc gia và chỉ bao phủ một phần ngành du lịch. Bài viết chưa tìm được bộ số liệu toàn cầu mới hơn ở dạng truy cập mởTruy cập mở (Open access)Truy cập mở là việc cung cấp trực tuyến miễn phí và không bị rào cản bản quyền đối với các ấn phẩm học thuật có bình duyệt, cho phép người dùng đọc, tải về và tái sử dụng hợp pháp.Xem giải thích đầy đủ →. Vì sao phải đọc kỹ phạm vi số liệu, bạn có thể xem bài làm sao biết thông tin khoa học trên mạng có đáng tin.

Vì sao du lịch hấp dẫn phụ nữ khởi nghiệp?

Tổng quan 237 bài báo khoa học về phụ nữ khởi nghiệp du lịch giai đoạn 2003 đến 2023 của Rodríguez-Vera và cộng sự (2025) chỉ ra vài động lực lặp lại:

• Sự linh hoạt: tự kinh doanh giúp phụ nữ cân bằng công việc với trách nhiệm chăm sóc gia đình.
• Sự độc lập: nhiều phụ nữ đặt mong muốn tự chủ lên trước mục tiêu tài chính.
• Lối sống và sở thích: ở du lịch nông thôn, phụ nữ thường khởi nghiệp vì lối sống và đam mê cá nhân.

Công nghệ cũng mở thêm cửa. UNWTO (2019) cho rằng công nghệ đang thúc đẩy phụ nữ khởi nghiệp nhờ giúp tiếp cận thị trường du lịch dễ hơn. Hỗ trợ đúng cách cũng tạo khác biệt. Một ví dụ trong báo cáo năm 2010: nhóm phụ nữ làm bánh ở Galapagos, nhờ khoản vay không lãi cùng sự hỗ trợ của chuyên gia và một công ty tư vấn kế toán, khởi nghiệp, đã học cách điều chỉnh sản phẩm theo khách du lịch, làm việc với khách hàng, quản lý tài chính và trả nợ; doanh số hằng tháng tăng từ 200 USD lên hơn 6.000 USD (UNWTO & UN Women, 2011).

Ở Việt Nam, mô hình homestay của phụ nữ vùng cao là một dạng khởi nghiệp du lịch quy mô nhỏ, được phân tích trong bài du lịch cộng đồng và phụ nữ dân tộc thiểu số.

Phụ nữ khởi nghiệp du lịch gặp những rào cản nào?

Du lịch thường được xem là con đường khởi nghiệp “dễ” cho phụ nữ, nhưng tổng quan của Parihar và cộng sự (2025) cho rằng các bất bình đẳng mang tính cấu trúc vẫn chưa được giải quyết: hạn chế tiếp cận vốn, chuẩn mực xã hội khắt khe và sự phân tách công việc theo giới.

Vì sao phụ nữ khó tiếp cận vốn?

Phụ nữ khởi nghiệp du lịch thường tự bỏ vốn hoặc dựa vào bạn bè, gia đình; khó vay và bị phân biệt khi vay ngân hàng là trở ngại đáng kể (Rodríguez-Vera và cộng sự, 2025). Ở Việt Nam, báo cáo năm 2017 của Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) ước tính khoảng trống tài chính của doanh nghiệp nhỏ và vừa do phụ nữ làm chủ là 1,19 tỷ USD. Chỉ 37% doanh nghiệp này vay được vốn ngân hàng trong hai năm trước đó, so với 47% của chủ doanh nghiệp nam; các ngân hàng có xu hướng xem nhóm này là kém sinh lời, rủi ro cao hơn và thiếu kỹ năng quản lý tài chính (IFC, 2017).

Gánh nặng kép ảnh hưởng thế nào?

Các nghiên cứu được tổng quan nhắc đến sự giằng co liên tục giữa việc nhà và việc kinh doanh (Rodríguez-Vera và cộng sự, 2025). Sự linh hoạt vốn là lý do khởi nghiệp cũng có thể trở thành cái bẫy khi gánh nặng tinh thần (mental load) không được chia sẻ.

Có đủ người dẫn đường không?

Sự vắng mặt của nữ cố vấn (mentor) và hình mẫu, cùng cơ hội lãnh đạo hạn chế, là rào cản được nhắc lại nhiều lần (Rodríguez-Vera và cộng sự, 2025).

Ai được ghi nhận trong cơ sở gia đình?

Báo cáo năm 2010 ghi nhận phụ nữ gánh phần lớn lao động không lương trong cơ sở du lịch gia đình và cảnh báo lao động gia đình không lương dễ bị khai thác (UNWTO & UN Women, 2011). Nhiều “doanh nghiệp” nhỏ đứng tên người khác nhưng chạy bằng sức của phụ nữ.

Ở Việt Nam có những hỗ trợ nào?

Kênh hỗ trợ nổi bật là Đề án “Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp giai đoạn 2017-2025” theo Quyết định số 939/QĐ-TTg, do Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam triển khai. Tại hội nghị tổng kết, Hội cho biết đã hỗ trợ 118.533 phụ nữ khởi sự kinh doanh, khởi nghiệp, tư vấn hỗ trợ 130.000 doanh nghiệp nữ mới thành lập và hỗ trợ thành lập 1.666 hợp tác xã. Giai đoạn tiếp theo được triển khai theo Quyết định số 2415/QĐ-TTg (Ngọc Lâm, 2025). Các con số này không tách riêng ngành du lịch.

Nếu muốn khởi nghiệp du lịch, nên bắt đầu từ đâu?

Các gợi ý dưới đây được rút ra từ những rào cản và yếu tố thành công mà các nguồn trên chỉ ra:

• Học kỹ năng kinh doanh cơ bản: hiểu khách du lịch, quản lý tài chính, vay và trả nợ, như bài học từ trường hợp Galapagos.
• Hiểu khách hàng trước khi đầu tư lớn; bài insight khách hàng là gì là điểm khởi đầu tốt.
• Kể câu chuyện thật về sản phẩm bằng storytelling, và tránh tẩy xanh (greenwashing) khi nói về tính bền vững.
• Tìm mạng lưới hỗ trợ: Hội Liên hiệp Phụ nữ, các chương trình khởi nghiệp, người cố vấn trong ngành.
• Tách bạch tài chính kinh doanh và gia đình, ghi nhận công sức của chính mình như một khoản chi phí thật.

Câu hỏi thường gặp

Có đúng là du lịch có nhiều nữ chủ doanh nghiệp hơn các ngành khác?

Dữ liệu sơ bộ năm 2010 cho thấy như vậy trong lĩnh vực khách sạn, nhà hàng: 36,08% so với 21,95% (UNWTO & UN Women, 2011). Tuy nhiên, dữ liệu này cũ và chỉ bao phủ một số quốc gia.

Rào cản lớn nhất với phụ nữ khởi nghiệp du lịch là gì?

Tiếp cận vốn thường được nhắc đến nhiều nhất, bên cạnh gánh nặng gia đình và thiếu hình mẫu, cố vấn (Parihar và cộng sự, 2025; Rodríguez-Vera và cộng sự, 2025).

Phụ nữ ở Việt Nam có thể tìm hỗ trợ khởi nghiệp ở đâu?

Một kênh là các cấp Hội Liên hiệp Phụ nữ, đơn vị triển khai đề án hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp theo Quyết định 939/QĐ-TTg và giai đoạn tiếp theo (Ngọc Lâm, 2025).

Điều gì nên nhớ?

Du lịch mở ra nhiều cơ hội làm chủ cho phụ nữ nhờ sự linh hoạt, mong muốn tự chủ và công nghệ. Nhưng cơ hội đó đi kèm rào cản về vốn, gánh nặng kép và thiếu người dẫn đường. Muốn khởi nghiệp bền vững, phụ nữ cần được hỗ trợ cả về tài chính, kỹ năng lẫn sự chia sẻ việc nhà, không chỉ lời khích lệ. Bạn có thể đọc thêm các bài khác trong chuyên đề Bản lĩnh dịu dàng.

Đôi lời giới thiệu

Bài viết này được tổng hợp bởi Nguyễn Hoàng Anh Khoa (Dy Khoa), giảng viên Khoa Quan hệ công chúng và Truyền thông, Trường Đại học Văn Lang, và là người tốt nghiệp Thạc sĩ Truyền thông Khoa họcTruyền thông khoa học (Science communication)Truyền thông khoa học là hoạt động trao đổi thông tin khoa học giữa các nhà khoa học, nhà truyền thông và công chúng, nhằm tạo ra nhận thức, sự quan tâm, ý kiến và hiểu biết về khoa học.Xem giải thích đầy đủ → và Thu hút Công chúngThu hút công chúng (Public engagement)Thu hút công chúng là quá trình tương tác và đối thoại hai chiều giữa các nhà nghiên cứu và công chúng, tạo ra lợi ích song phương và nâng cao chất lượng khoa học.Xem giải thích đầy đủ → (Science Communication and Public Engagement) tại Universiti Malaya (UM), Malaysia. Đây là lĩnh vực chuyên môn cốt lõi mà anh được đào tạo bài bản và tiếp tục theo đuổi trong nghiên cứu, giảng dạy và thực hành nghề nghiệp.

Nếu bạn thấy bài viết có sai sót hoặc muốn góp ý, vui lòng gửi email về [email protected].