Sci&Marcom GlossaryĐã tắt đèn, đặt báo thức, nhưng tay vẫn lướt thêm “một video nữa” đến tận khuya. Kroese và cs. (2014) đặt tên cho hiện tượng này là trì hoãn đi ngủ: không đi ngủ vào giờ đã định, trong khi không có hoàn cảnh bên ngoài nào ngăn cản.
Vì sao người ta trì hoãn đi ngủ?
Trong khảo sát trực tuyến 177 người trưởng thành, người có khả năng tự điều chỉnh thấp hơn trì hoãn đi ngủ nhiều hơn. Nhóm tác giả cho rằng việc đi ngủ thường không khó chịu; cái khó là dừng hoạt động đang làm, và quyết định này rơi vào cuối ngày, khi khả năng tự kiểm soát có thể đã giảm (Kroese và cs., 2014). Ở người học đại học, điện thoại thông minh và mạng xã hội thường được nhắc đến như phương tiện chính khiến giờ ngủ bị lùi lại (Azeem và cs., 2026). Bài vì sao thích trì hoãn đi ngủ để lướt điện thoại phân tích kỹ các lý do.
Trì hoãn đi ngủ ảnh hưởng thế nào?
Trong nghiên cứu của Kroese và cs. (2014), trì hoãn đi ngủ gắn với cảm giác ngủ không đủ, ít giờ ngủ hơn và mệt mỏi ban ngày, kể cả khi đã tính đến yếu tố nhân khẩu học. Phân tích gộp năm 2026 gồm 18 nghiên cứu với 35.097 người học đại học cho thấy trì hoãn đi ngủ có liên quan với căng thẳng, triệu chứng trầm cảm và lo âu (Azeem và cs., 2026).
Lưu ý: cả hai nguồn chủ yếu dựa trên thiết kế cắt ngang và tự báo cáo, nên chưa xác định được chiều nhân quả; chẳng hạn mệt mỏi cũng có thể làm giảm tự chủ và khiến người ta ngủ muộn hơn (Kroese và cs., 2014; Azeem và cs., 2026).
Câu hỏi thường gặp
Trì hoãn đi ngủ có phải mất ngủ không?
Không giống nhau. Người mất ngủ muốn ngủ mà không ngủ được; người trì hoãn đi ngủ có thể ngủ nhưng chưa chịu đi ngủ. Nghiên cứu gốc đã loại người tự cho biết có rối loạn giấc ngủ và người làm ca đêm (Kroese và cs., 2014).
Người trưởng thành cần ngủ bao nhiêu?
CDC khuyến nghị người 18 đến 60 tuổi ngủ từ 7 giờ trở lên mỗi đêm, đi ngủ và thức dậy cùng giờ mỗi ngày, tắt thiết bị điện tử ít nhất 30 phút trước giờ ngủ (Centers for Disease Control and Prevention, 2024). Xem thêm bài doomscrolling là gì.
Nội dung mang tính thông tin, không thay thế tư vấn y khoa cho từng cá nhân.
