Sci&Marcom GlossaryTrong đời thường, mọi loại tin sai thường được gọi chung là “tin giả”. Để nghiên cứu và hoạch định chính sách, Wardle và Derakhshan đề xuất một khung chi tiết hơn, gọi chung là rối loạn thông tin. Đây là nền tảng cho nhiều mục từ khác trong thư viện này.
Rối loạn thông tin gồm những loại nào?
Gồm ba loại: thông tin sai lệch (misinformation), thông tin sai lệch có chủ đích (disinformation) và thông tin gây hại (malinformation) (Wardle & Derakhshan, 2017).
| Loại | Nội dung | Ý định gây hại |
|---|---|---|
| Thông tin sai lệch (misinformation) | Sai | Không |
| Thông tin sai lệch có chủ đích (disinformation) | Sai | Có |
| Thông tin gây hại (malinformation) | Dựa trên sự thật | Có |
Tổng hợp từ Wardle và Derakhshan (2017).
Khung rối loạn thông tin phân loại dựa trên tiêu chí nào?
Dựa trên hai tiêu chí: nội dung có sai không, và có ý định gây hại không (Wardle & Derakhshan, 2017). Khung này được xây dựng để phục vụ nghiên cứu và hoạch định chính sách, trong một báo cáo do Hội đồng châu Âu xuất bản năm 2017 (Wardle & Derakhshan, 2017).
Rối loạn thông tin liên quan gì đến người làm truyền thông?
Gọi đúng tên từng loại giúp chọn cách ứng phó phù hợp. UNESCO cũng đã xuất bản sổ tay đào tạo báo chí về chủ đề này (Ireton & Posetti, 2018). Ở góc độ người dùng, bài sức đề kháng trên không gian số bàn về cách mỗi người tự bảo vệ mình, còn bài thông tin sai lệch khoa học phân tích cơ chế lan truyền.
Câu hỏi thường gặp
Rối loạn thông tin có giống tin giả không?
Không hoàn toàn. “Tin giả” là cách gọi chung trong đời thường, còn rối loạn thông tin tách hiện tượng thành ba loại theo tính đúng sai và ý định gây hại (Wardle & Derakhshan, 2017).
Khung rối loạn thông tin ra đời khi nào?
Khung được công bố trong báo cáo của Wardle và Derakhshan cho Hội đồng châu Âu năm 2017. Bối cảnh tin giả trong khu vực được bàn trong bài tin giả sức khỏe ở Đông Nam Á.
