Nam giới được nghỉ khi vợ sinh con bao nhiêu ngày và vì sao điều đó quan trọng?

Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, lao động nam đang đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc được nghỉ 5 ngày làm việc khi vợ sinh con, hoặc 7 ngày nếu vợ phải phẫu thuật hay sinh con dưới 32 tuần tuổi, và được chọn nghỉ trong vòng 60 ngày kể từ ngày vợ sinh. Từ ngày 1/7/2026, Luật Dân số 2025 nâng mức này lên 10 ngày làm việc khi vợ sinh con thứ hai. Con số ấy nhỏ, nhưng theo tôi, điều nó nói về vai trò người cha thì không nhỏ chút nào.

Tóm tắt nhanh:

• Mức nghỉ cơ bản của người chồng là 5 ngày làm việc, nhiều hơn nếu vợ sinh mổ, sinh non hoặc sinh nhiều con.
• Từ 1/7/2025, người chồng được chọn nghỉ trong 60 ngày kể từ ngày vợ sinh.
• Từ 1/7/2026, khi vợ sinh con thứ hai, lao động nam được nghỉ 10 ngày làm việc, còn lao động nữ được nghỉ thai sản 7 tháng.

Nam giới được nghỉ bao nhiêu ngày khi vợ sinh con theo luật hiện hành?

Câu trả lời ngắn: từ 5 ngày làm việc trở lên, tùy cách sinh và số con. Theo tổng hợp các chính sách thai sản mới áp dụng từ ngày 1/7/2025 được đăng trên Cổng thông tin điện tử tỉnh Hà Tĩnh, lao động nam tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc được nghỉ như sau (UBND tỉnh Hà Tĩnh, 2025):

• 5 ngày làm việc khi vợ sinh con.
• 7 ngày làm việc khi vợ phải phẫu thuật hoặc sinh con dưới 32 tuần tuổi.
• 10 ngày làm việc khi vợ sinh đôi; 14 ngày nếu sinh đôi mà phải phẫu thuật.
• Sinh ba trở lên thì được nghỉ thêm 3 ngày làm việc cho mỗi con, tính từ con thứ ba.

Điểm mới đáng chú ý là khoảng thời gian được chọn để nghỉ. Trước đây, người chồng phải nghỉ trong 30 ngày đầu kể từ ngày vợ sinh; từ 1/7/2025, khoảng này là 60 ngày (UBND tỉnh Hà Tĩnh, 2025). Báo Tuổi Trẻ cũng tóm tắt các mức này theo Điều 53 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (Tuyết Mai, 2025).

Luật Dân số 2025 thay đổi gì cho người cha từ ngày 1/7/2026?

Luật Dân số 2025 bổ sung mức nghỉ 10 ngày làm việc cho người chồng khi vợ sinh con thứ hai. Luật được Quốc hội thông qua sáng 10/12/2025 với 448 trên 450 đại biểu có mặt tán thành, và có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 (Minh Trang, 2025). Theo TTXVN, trường hợp sinh con thứ hai, thời gian nghỉ thai sản của lao động nữ là 7 tháng, còn lao động nam là 10 ngày làm việc khi vợ sinh con (TTXVN/Vietnam+, 2026).

Với trường hợp đan xen, như sinh con thứ hai bằng phẫu thuật, bạn nên hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc bộ phận nhân sự. Bài viết này không thay cho tư vấn pháp lý.

Tôi cho rằng việc tăng ngày nghỉ cho người cha là một bước tiến. Nhưng đặt 10 ngày cạnh 7 tháng, ta cũng thấy rõ luật vẫn mặc định người mẹ là người chăm con chính. Người mẹ cần thời gian hồi phục, điều đó đúng, nhưng chăm con thì không chỉ là chuyện hồi phục.

Vì sao vài ngày nghỉ của người cha lại quan trọng?

Vì các nghiên cứu gợi ý rằng người cha tham gia sớm thì thường tham gia lâu hơn. Một nghiên cứu của OECD dùng dữ liệu từ Úc, Đan Mạch, Anh và Mỹ cho thấy những người cha nghỉ việc quanh thời điểm con chào đời, đặc biệt nghỉ từ hai tuần trở lên, có xu hướng làm các việc chăm sóc con nhiều hơn khi con còn nhỏ (Huerta và cộng sự, 2013). Đây là mối liên hệ quan sát, chưa đủ để khẳng định quan hệ nhân quả.

Ở tầm chính sách, báo cáo năm 2014 của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) ghi nhận đến năm 2013 có ít nhất 79 quốc gia dành một hình thức nghỉ nào đó cho người cha quanh thời điểm sinh con, so với 40 trên 141 quốc gia có dữ liệu năm 1994. Báo cáo coi các quy định dành riêng cho người cha là yếu tố thúc đẩy bình đẳng giới ở nơi làm việc lẫn trong gia đình (International Labour Office, 2014).

Còn một khía cạnh nữa là sức khỏe tinh thần. Một tổng quan hệ thốngTổng quan hệ thống (Systematic review)Tổng quan hệ thống là loại nghiên cứu cố gắng thu thập toàn bộ bằng chứng thực nghiệm đáp ứng các tiêu chí định trước để trả lời một câu hỏi cụ thể, bằng phương pháp tường minh, có hệ thống và nhằm giảm thiên lệch.Xem giải thích đầy đủ → gồm 45 nghiên cứu cho thấy nghỉ phép khi có con giúp bảo vệ sức khỏe tinh thần của cha mẹ, rõ nhất ở người mẹ, và lợi ích gắn với các chế độ nghỉ rộng rãi hơn (Heshmati và cộng sự, 2023, dẫn theo Karolinska Institutet, 2023). Với người cha, bằng chứng còn ít và chưa rõ bằng, nhưng dữ liệu hiện có gợi ý họ cũng được lợi khi chế độ nghỉ có mức chi trả thỏa đáng (Stockholm University, n.d.). Có người cha ở nhà, người mẹ cũng bớt đơn độc trong giai đoạn dễ tổn thương mà bài trầm cảm sau sinh khác “baby blues” thế nào đã phân tích.

Ngày nghỉ của người cha liên quan gì đến gánh nặng của người mẹ?

Liên quan trực tiếp, vì việc chăm sóc ở Việt Nam vẫn lệch nhiều về phía phụ nữ. Điều tra quốc gia về sử dụng thời gian năm 2022 do Ngân hàng Thế giới phối hợp với Tổng cục Thống kê thực hiện cho thấy mỗi ngày phụ nữ dành khoảng 3 giờ cho việc nhà, so với 1 giờ 42 phút ở nam giới; 45% phụ nữ tham gia chăm sóc thành viên gia đình, so với 24% nam giới (dẫn theo Minh Huyền, 2023).

Tôi cho rằng những ngày đầu sau sinh là lúc thói quen chia việc trong nhà hình thành. Nếu người cha chỉ “phụ giúp” khi được nhờ, những lo toan như nhớ lịch tiêm, theo dõi cữ bú sẽ mặc nhiên rơi vào người mẹ. Đó chính là gánh nặng tinh thần (mental load) mà nhiều phụ nữ mang mà ít ai thấy.

Người cha, doanh nghiệp và người làm truyền thông có thể làm gì?

Theo tôi, luật chỉ mở cánh cửa; bước qua hay không còn tùy văn hóa của từng gia đình và nơi làm việc. Vài điều có thể làm ngay:

• Người cha: biết rõ quyền của mình và thật sự dùng những ngày nghỉ để chăm con.
• Doanh nghiệp: không ngầm đánh giá thấp người nam xin nghỉ chăm con. Nếu thương hiệu tuyên bố “thân thiện với gia đình”, chính sách nội bộ cần khớp với lời nói, đúng tinh thần tính chân thực thương hiệu.
• Người làm truyền thông: cách gọi tên cũng quan trọng. Theo lý thuyết khung hóa, gọi đây là “ngày người cha chăm con” thay vì “nghỉ ăn theo vợ” sẽ nhấn mạnh một vai trò khác hẳn.
• Cơ quan quản lý: truyền thông chính sách nên giải thích rõ “vì sao”, không chỉ thông báo “là gì”.

Bài viết thuộc chuyên đề Bản lĩnh dịu dàng của Dy Khoa Blog.

Câu hỏi thường gặp

Chồng có phải nghỉ ngay sau khi vợ sinh không?

Không bắt buộc. Từ 1/7/2025, lao động nam được nghỉ trong khoảng 60 ngày kể từ ngày vợ sinh con, thay vì 30 ngày đầu như trước (UBND tỉnh Hà Tĩnh, 2025).

Vợ sinh con thứ hai từ 1/7/2026 thì chồng được nghỉ bao lâu?

Theo Luật Dân số 2025, lao động nam được nghỉ 10 ngày làm việc khi vợ sinh con thứ hai, còn lao động nữ được nghỉ thai sản 7 tháng (TTXVN/Vietnam+, 2026).

Vợ sinh đôi thì chồng được nghỉ bao nhiêu ngày?

Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, lao động nam được nghỉ 10 ngày làm việc khi vợ sinh đôi, và 14 ngày làm việc nếu vợ sinh đôi phải phẫu thuật (UBND tỉnh Hà Tĩnh, 2025).

Điều gì nên nhớ?

Hiện nay, người chồng đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc được nghỉ từ 5 ngày làm việc trở lên khi vợ sinh con, trong vòng 60 ngày, và từ 1/7/2026 được 10 ngày khi vợ sinh con thứ hai. Tôi tin giá trị lớn nhất của những ngày này nằm ở thông điệp: chăm con là việc của cả hai người. Nếu sắp làm cha, hãy dùng trọn những ngày ấy; nếu là người quản lý, hãy để nhân viên nam nghỉ mà không phải ngại.

Đôi lời giới thiệu

Bài viết này viết dựa trên quan điểm của người viết, là Nguyễn Hoàng Anh Khoa (Dy Khoa), giảng viên Khoa Quan hệ công chúng và Truyền thông, Trường Đại học Văn Lang, và là người tốt nghiệp Thạc sĩ Truyền thông Khoa họcTruyền thông khoa học (Science communication)Truyền thông khoa học là hoạt động trao đổi thông tin khoa học giữa các nhà khoa học, nhà truyền thông và công chúng, nhằm tạo ra nhận thức, sự quan tâm, ý kiến và hiểu biết về khoa học.Xem giải thích đầy đủ → và Thu hút Công chúngThu hút công chúng (Public engagement)Thu hút công chúng là quá trình tương tác và đối thoại hai chiều giữa các nhà nghiên cứu và công chúng, tạo ra lợi ích song phương và nâng cao chất lượng khoa học.Xem giải thích đầy đủ → (Science Communication and Public Engagement) tại Universiti Malaya (UM), Malaysia. Đây là lĩnh vực chuyên môn cốt lõi mà anh được đào tạo bài bản và tiếp tục theo đuổi trong nghiên cứu, giảng dạy và thực hành nghề nghiệp.

Nếu bạn thấy bài viết có sai sót hoặc muốn góp ý, vui lòng gửi email về [email protected].