Gần đây có nhiều thông tin nói rằng microplastic đã được tìm thấy trong máu, phổi, thậm chí trong não người. Nghe khá đáng sợ. Nhưng điều này có thực sự nguy hiểm đến sức khỏe không? Các cơ quan y tế quốc tế đang đánh giá vấn đề này như thế nào?
Microplastic là gì?
Microplastic là những mảnh nhựa rất nhỏ, thường có kích thước dưới 5mm. Chúng có thể đến từ nhiều nguồn khác nhau: bao bì nhựa phân rã theo thời gian, sợi vải tổng hợp khi giặt, hạt vi nhựa trong một số sản phẩm chăm sóc cá nhân, hoặc bụi nhựa trong không khí.
Con người có thể tiếp xúc với microplastic qua nhiều đường khác nhau: ăn uống, hít thở, hoặc tiếp xúc qua da.
Microplastic có thực sự đã vào cơ thể người chưa?
Theo các nghiên cứu gần đây, có vẻ là có. Nhiều nghiên cứu đã phát hiện microplastic trong máu, phân, phổi, nhau thai, và một số mô khác của cơ thể người. Đây có vẻ là điều khá phổ biến, do nhựa hiện diện rộng rãi trong môi trường sống hiện đại.
Vậy microplastic có gây hại cho sức khỏe không?
Đây là câu hỏi mà giới khoa học vẫn đang tìm hiểu, và câu trả lời hiện tại có phần thận trọng.
Cơ quan An toàn Thực phẩm Châu Âu (EFSA) đã công bố một bài tổng quan tài liệu khoa học vào tháng 10 năm 2025 về vấn đề này. Theo tổng quan này, dù microplastic đã được phát hiện trong cơ thể người, bằng chứng hiện tại vẫn chưa đủ rõ ràng để khẳng định mức độ nguy hại cụ thể đối với sức khỏe con người.
Một số nghiên cứu khác trong phòng thí nghiệm, thực hiện trên tế bào hoặc động vật, cho thấy microplastic ở nồng độ cao có thể liên quan đến phản ứng viêm, hoặc ảnh hưởng đến một số chức năng tế bào. Tuy nhiên, nồng độ dùng trong các thí nghiệm này thường cao hơn nhiều so với mức con người thường tiếp xúc trong đời sống hàng ngày. Vì vậy, chưa thể suy diễn trực tiếp sang mức độ nguy hiểm ở người.
Nói cách khác, các cơ quan y tế hiện vẫn đang trong quá trình đánh giá rủi ro, và chưa đưa ra kết luận chắc chắn về mức độ nguy hại của microplastic đối với sức khỏe con người ở mức tiếp xúc thông thường.
Vì sao khó đánh giá mức độ nguy hại?
Có vài lý do khiến việc nghiên cứu chủ đề này còn nhiều thách thức:
- Microplastic có nhiều loại nhựa khác nhau, kích thước khác nhau, khó chuẩn hóa để nghiên cứu
- Khó đo lường chính xác mức độ tiếp xúc thực tế của một người trong đời sống hàng ngày
- Cần thời gian dài để theo dõi ảnh hưởng sức khỏe lâu dài, trong khi microplastic mới được chú ý nghiên cứu nhiều trong khoảng một thập kỷ gần đây
Vậy có nên lo lắng không?
Dựa trên bằng chứng hiện tại, có lẽ chưa cần quá lo lắng, nhưng việc giảm tiếp xúc với nhựa khi có thể vẫn là một lựa chọn hợp lý. Một vài gợi ý mang tính tham khảo:
- Hạn chế đun nóng thực phẩm trong hộp nhựa, đặc biệt là trong lò vi sóng.
- Ưu tiên đựng nước bằng chai thủy tinh hoặc kim loại khi có thể, thay vì chai nhựa dùng nhiều lần.
- Giảm sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần.
- Vệ sinh nhà cửa thường xuyên, vì bụi trong nhà cũng có thể chứa vi nhựa.
Lời kết
Microplastic có vẻ đã hiện diện khá phổ biến trong cơ thể người, theo nhiều nghiên cứu gần đây. Nhưng mức độ ảnh hưởng thực sự đến sức khỏe vẫn còn là câu hỏi mở, theo đánh giá của các cơ quan y tế quốc tế. Trong lúc chờ thêm bằng chứng khoa học rõ ràng hơn, việc giảm tiếp xúc với nhựa trong đời sống hàng ngày có lẽ vẫn là một lựa chọn thận trọng và hợp lý.
Đôi lời giới thiệu
Bài viết này được tổng hợp bởi Nguyễn Hoàng Anh Khoa (Dy Khoa), giảng viên Khoa Quan hệ công chúng và Truyền thông, Trường Đại học Văn Lang, và là người tốt nghiệp Thạc sĩ Truyền thông Khoa học và Thu hút Công chúng (Science Communication and Public Engagement) tại Universiti Malaya (UM), Malaysia. Đây là lĩnh vực chuyên môn cốt lõi mà anh được đào tạo bài bản và tiếp tục theo đuổi trong nghiên cứu, giảng dạy và thực hành nghề nghiệp.
Nếu bạn thấy bài viết có sai sót hoặc muốn góp ý, vui lòng gửi email về hi@dykhoa.com.
Tài liệu tham khảo
- European Food Safety Authority (EFSA). Literature review on microplastics and human health. October 2025.
Ngày đăng