Bạn có thể đã nghe nói AI có thể đọc phim X-quang nhanh hơn bác sĩ. Một số bài báo còn nói AI sẽ thay thế bác sĩ chẩn đoán hình ảnh trong tương lai gần. Vậy thực tế công nghệ này đang phát triển đến đâu?
AI chẩn đoán hình ảnh hoạt động thế nào?
Nói đơn giản, các hệ thống AI này được huấn luyện bằng cách “xem” hàng trăm nghìn, thậm chí hàng triệu hình ảnh y khoa đã có sẵn kết quả chẩn đoán. Qua quá trình đó, AI học được cách nhận diện các đặc điểm bất thường, ví dụ như khối u, gãy xương, hay dấu hiệu viêm phổi trên phim X-quang, CT, hoặc MRI.
Khi gặp một hình ảnh mới, AI sẽ so sánh với những gì đã học, rồi đưa ra dự đoán về khả năng có bất thường hay không.
AI hiện đã được dùng trong thực tế chưa?
Câu trả lời có vẻ là: có, nhưng ở mức độ hỗ trợ, chứ chưa thay thế hoàn toàn con người.
Tại Hoa Kỳ, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (FDA) đã cấp phép cho một số công cụ AI hỗ trợ chẩn đoán hình ảnh, để sử dụng trong thực hành lâm sàng. Số lượng thiết bị AI y tế được FDA phê duyệt có xu hướng tăng dần qua các năm gần đây.
Tuy nhiên, phần lớn các công cụ này hiện được thiết kế với vai trò hỗ trợ bác sĩ, chứ không phải thay thế. Ví dụ, AI có thể giúp đánh dấu vùng nghi ngờ bất thường trên phim, để bác sĩ chú ý xem xét kỹ hơn, hoặc giúp sắp xếp thứ tự ưu tiên đọc phim khi có nhiều ca cấp cứu.
Độ chính xác của AI đến đâu?
Một số bài tổng quan nghiên cứu gần đây cho thấy, trong một số lĩnh vực cụ thể, như phát hiện ung thư vú qua nhũ ảnh, hoặc phát hiện một số bất thường trên CT não, AI có thể đạt độ chính xác tương đương hoặc gần bằng bác sĩ chuyên khoa có kinh nghiệm, trong điều kiện thử nghiệm.
Tuy nhiên, cần lưu ý một vài điểm:
- Kết quả này chủ yếu đến từ các nghiên cứu trong môi trường được kiểm soát. Hiệu quả trong thực hành lâm sàng thực tế, với dữ liệu đa dạng hơn, có thể khác đi
- Độ chính xác của AI có thể thay đổi tùy loại bệnh, loại máy chụp, và chất lượng dữ liệu huấn luyện
- AI có thể gặp khó khăn với những ca bất thường hiếm gặp, chưa xuất hiện nhiều trong dữ liệu huấn luyện
Vì sao AI chưa thể thay thế hoàn toàn bác sĩ?
Có vài lý do được nhiều chuyên gia nhắc đến:
- AI chủ yếu giỏi nhận diện các mẫu hình ảnh, nhưng việc chẩn đoán bệnh còn cần kết hợp với bệnh sử, triệu chứng lâm sàng, và nhiều thông tin khác
- Trách nhiệm pháp lý và đạo đức trong chẩn đoán y khoa hiện vẫn thuộc về bác sĩ, không phải hệ thống AI
- Cần có bác sĩ để đưa ra quyết định điều trị tiếp theo, không chỉ dừng lại ở việc phát hiện bất thường trên hình ảnh
Vậy điều này có ý nghĩa gì với người bệnh?
Nếu bạn được thông báo bệnh viện sử dụng AI hỗ trợ đọc phim, có thể hiểu đây là công cụ giúp bác sĩ làm việc hiệu quả hơn, chứ không phải thay thế việc bác sĩ trực tiếp xem xét kết quả. Kết luận chẩn đoán cuối cùng, theo quy định hiện nay ở phần lớn các nơi, vẫn cần có bác sĩ xác nhận.
Lời kết
AI trong chẩn đoán hình ảnh y khoa có vẻ đang phát triển khá nhanh, và đã có một số ứng dụng thực tế được phê duyệt. Nhưng ở thời điểm hiện tại, vai trò của AI dường như vẫn là công cụ hỗ trợ, giúp bác sĩ làm việc chính xác và nhanh hơn, chứ chưa phải là công nghệ thay thế hoàn toàn con người trong chẩn đoán y khoa.
Đôi lời giới thiệu
Bài viết này được tổng hợp bởi Nguyễn Hoàng Anh Khoa (Dy Khoa), giảng viên Khoa Quan hệ công chúng và Truyền thông, Trường Đại học Văn Lang, và là người tốt nghiệp Thạc sĩ Truyền thông Khoa học và Thu hút Công chúng (Science Communication and Public Engagement) tại Universiti Malaya (UM), Malaysia. Đây là lĩnh vực chuyên môn cốt lõi mà anh được đào tạo bài bản và tiếp tục theo đuổi trong nghiên cứu, giảng dạy và thực hành nghề nghiệp.
Nếu bạn thấy bài viết có sai sót hoặc muốn góp ý, vui lòng gửi email về hi@dykhoa.com.
Tài liệu tham khảo
- Suleman MU, Mursaleen M, Khalil U, et al. Assessing the generalizability of artificial intelligence in radiology: a systematic review of performance across different clinical settings. Medicine (Baltimore). 2025. DOI: 10.1097/MS9.0000000000004166.
- The role of artificial intelligence in improving diagnostic accuracy in medical imaging: a review. Computers, Materials & Continua. 2025;85(2):2443-2486. DOI: 10.32604/cmc.2025.066987.
- U.S. Food and Drug Administration. List of AI/ML-enabled medical devices.
Ngày đăng