Sci&Marcom GlossaryNhiều người nghĩ rằng chỉ cần đính chính là tin sai sẽ biến mất khỏi đầu người đọc. Nghiên cứu tâm lý học cho thấy điều đó không đơn giản như vậy. Hiện tượng thông tin sai vẫn tiếp tục chi phối suy nghĩ sau khi đã được đính chính được gọi là hiệu ứng ảnh hưởng dai dẳng.
Vì sao đính chính không xóa hết ảnh hưởng của tin sai?
Vì thông tin sai vẫn còn trong trí nhớ và tiếp tục được dùng khi suy luận, ngay cả khi người ta đã nhận được lời đính chính đáng tin cậy (Lewandowsky và cs., 2020). Một bài tổng quan trước đó cũng nhận định rằng việc rút lại thông tin sai có tác dụng rất hạn chế trong việc cập nhật trí nhớ (Lewandowsky và cs., 2012).
Hiệu ứng ảnh hưởng dai dẳng khác gì hiệu ứng phản tác dụng?
Ảnh hưởng dai dẳng là khi đính chính chưa xóa hết niềm tin sai. Phản tác dụng là khi đính chính làm niềm tin sai mạnh thêm, và hiện tượng này chỉ thỉnh thoảng xảy ra (Lewandowsky và cs., 2020).
Người làm truyền thông nên làm gì?
Không nên xem một lần đính chính là đủ. Debunking Handbook 2020 khuyến nghị đính chính theo cấu trúc sự thật, thông tin sai, ngụy biện, sự thật, và kết hợp với cảnh báo trước (Lewandowsky và cs., 2020). Phân tích chi tiết có trong bài vì sao đính chính tin sai không phải lúc nào cũng hiệu quả.
Câu hỏi thường gặp
Hiệu ứng này có nghĩa là không nên đính chính?
Không. Đính chính vẫn cần thiết, nhưng nên làm đúng cách và kết hợp với cảnh báo trước (Lewandowsky và cs., 2020).
Hiệu ứng này liên quan gì đến tin giả sức khỏe?
Nó giải thích vì sao một tin sai đã lan rộng vẫn tiếp tục ảnh hưởng dù đã có thông tin chính thức bác bỏ (Lewandowsky và cs., 2020). Xem thêm bài thông tin sai lệch khoa học: cơ chế lan truyền và cách ứng phó.
