Thiên kiến xác nhận (confirmation bias) là một trong những cạm bẫy tâm lý phổ biến nhất của con người, giải thích vì sao tin giả và thuyết âm mưu lại dễ dàng lan truyền (Nickerson, 1998). Xem bài Thông tin sai lệch trong khoa học.
Cách thiên kiến vận hành trong việc đọc tin
Khi đọc một tiêu đề ủng hộ quan điểm chính trị hoặc thói quen của mình, chúng ta có xu hướng tin ngay và bấm chia sẻ mà không hề kiểm chứng. Ngược lại, khi gặp bài viết phản bác thói quen đó với số liệu khoa học đầy đủ, ta lập tức tìm lý do để nghi ngờ tính trung thực của tác giả.
Ứng dụng trong nghiên cứu khoa học
Chính để hạn chế thiên kiến xác nhận của nhà nghiên cứu mà khoa học đòi hỏi các phương pháp kiểm soát nghiêm ngặt như thử nghiệm mù đôi (double-blind) và đánh giá ngang hàng độc lập.
Bài viết này được tổng hợp bởi Nguyễn Hoàng Anh Khoa (Dy Khoa), giảng viên Khoa Quan hệ công chúng và Truyền thông, Trường Đại học Văn Lang, và là người tốt nghiệp Thạc sĩ Truyền thông Khoa học và Thu hút Công chúng (Science Communication and Public Engagement) tại Universiti Malaya (UM), Malaysia. Đây là lĩnh vực chuyên môn cốt lõi mà anh được đào tạo bài bản và tiếp tục theo đuổi trong nghiên cứu, giảng dạy và thực hành nghề nghiệp.
Nếu bạn thấy bài viết có sai sót hoặc muốn góp ý, vui lòng gửi email về [email protected].
Tài liệu tham khảo
Klayman, J. (1995). Varieties of confirmation bias. Psychology of Learning and Motivation, 32, 385-418. https://doi.org/10.1016/S0079-7421(08)60315-1
Nickerson, R. S. (1998). Confirmation bias: A ubiquitous phenomenon in many guises. Review of General Psychology, 2(2), 175-220. https://doi.org/10.1037/1089-2680.2.2.175
Gợi ý tìm nhanh:
Đang tìm kiếm bài viết...
Không tìm thấy bài viết nào chứa từ khoá "". Hãy thử từ khoá khác nhé!
Bài viết đã lưu
Chưa có bài viết nào được lưu
Bấm biểu tượng chiếc thẻ bookmark trên các bài viết để lưu lại và đọc offline bất cứ khi nào bạn muốn.
Liên hệ Dy Khoa
Cần trao đổi về một bài viết, hợp tác hay phỏng vấn?
Để lại vài dòng, tôi sẽ phản hồi trong vòng 48 giờ. Phóng viên cần ý kiến chuyên gia gấp, vui lòng ghi rõ hạn chót trong nội dung.