Sci&Marcom GlossaryMệt mỏi quyết định là hiện tượng chất lượng quyết định giảm sút sau một thời gian dài liên tục phải ra quyết định (Choudhury và Saravanan, 2026).
Ví dụ nổi tiếng về mệt mỏi quyết định là gì?
Danziger và cs. (2011) phân tích 1.112 phán quyết xét ân xá của 8 thẩm phán Israel trong 50 ngày. Xác suất được chấp thuận khoảng 0,65 ở đầu mỗi phiên, giảm dần gần về 0 cuối phiên, rồi trở lại khoảng 0,65 sau giờ nghỉ ăn. Chính nhóm tác giả thừa nhận không đo trực tiếp được “nguồn lực tinh thần” của thẩm phán.
Glöckner (2016) phản biện bằng mô phỏng: hồ sơ được chấp thuận thường xét lâu hơn, nên thẩm phán quản lý thời gian hợp lý cũng có thể kết thúc phiên trước một hồ sơ dài. Mô phỏng này tạo ra đường cong giảm tương tự, nên độ lớn hiệu ứng ban đầu bị đánh giá quá cao.
Mệt mỏi quyết định có được khoa học xác nhận không?
Chưa chắc chắn. Tổng quan tích hợp của Choudhury và Saravanan (2026) gồm 23 nghiên cứu, phần lớn trong y tế, tài chính và tư pháp, cho thấy kết quả trái chiều: có nghiên cứu ở nhân viên y tế không tìm thấy hiện tượng này. Cách giải thích cũ dựa trên mô hình “kiệt quệ bản ngã” (ego depletion), cho rằng ý chí là nguồn lực có hạn, nhưng một số thử nghiệm đăng ký trước đã không lặp lại được hiệu ứng kinh điển này. Giải thích mới nhấn mạnh thay đổi động lực và chú ý. Bối cảnh rộng hơn có trong bài khủng hoảng tái lập trong khoa học.
Câu hỏi thường gặp
Có nên đưa ra quyết định quan trọng vào buổi sáng?
Bằng chứng chưa đủ để thành quy tắc chung. Một số nghiên cứu ghi nhận độ chính xác dự báo của nhà phân tích tài chính giảm khi họ đưa ra nhiều dự báo trong ngày, nhưng kết quả không đồng nhất giữa các lĩnh vực (Choudhury và Saravanan, 2026). Xem thêm bài vì sao cuối ngày dễ chọn sai và cáu gắt.
Mệt mỏi quyết định khác kiệt sức nghề nghiệp thế nào?
Mệt mỏi quyết định mô tả sự giảm chất lượng quyết định sau một chuỗi quyết định liên tục (Choudhury và Saravanan, 2026), tức trạng thái ngắn hạn trong ngày. Kiệt sức nghề nghiệp (burnout) là tình trạng kéo dài do căng thẳng công việc mạn tính.
Nội dung mang tính thông tin, không thay thế tư vấn y khoa cho từng cá nhân.
