Đồng hành cùng Viet Pride 2026 · Tôn trọng sự đa dạng, lan toả yêu thương

Sci&Marcom Glossary Nghiên cứu & bằng chứng

Biến gây nhiễu (confounding variable) là gì?

Tiếng Anh
Confounding variable
Còn gọi là
yếu tố gây nhiễu, biến thứ ba, confounder

Biến gây nhiễu là cái bẫy lớn nhất làm sai lệch các nghiên cứu quan sát y học (Rothman et al., 2008). Xem phân tích tại bài Ngồi nhiều có hại dù tập thể dục: biến gây nhiễu.

Ví dụ về biến gây nhiễu

Một nghiên cứu quan sát thấy người uống nhiều cà phê có tỷ lệ ung thư phổi cao hơn. Khi kiểm soát biến số ‘hút thuốc lá’, các nhà khoa học nhận ra cà phê không hề gây ung thư phổi; chính thói quen vừa hút thuốc vừa uống cà phê là yếu tố gây nhiễu.

Cách kiểm soát trong nghiên cứu

Sử dụng phương pháp làm ngẫu nhiên (RCT), ghép cặp mẫu (matching), phân tầng phân tích (stratification) và hồi quy đa biến (multivariable regression).

Đôi lời giới thiệu

Bài viết này được tổng hợp bởi Nguyễn Hoàng Anh Khoa (Dy Khoa), giảng viên Khoa Quan hệ công chúng và Truyền thông, Trường Đại học Văn Lang, và là người tốt nghiệp Thạc sĩ Truyền thông Khoa học và Thu hút Công chúng (Science Communication and Public Engagement) tại Universiti Malaya (UM), Malaysia. Đây là lĩnh vực chuyên môn cốt lõi mà anh được đào tạo bài bản và tiếp tục theo đuổi trong nghiên cứu, giảng dạy và thực hành nghề nghiệp.

Nếu bạn thấy bài viết có sai sót hoặc muốn góp ý, vui lòng gửi email về [email protected].

Tài liệu tham khảo

McNamee, R. (2003). Confounding and confounding factors. Occupational and Environmental Medicine, 60(3), 227-234. https://doi.org/10.1136/oem.60.3.227

Rothman, K. J., Greenland, S., & Lash, T. L. (2008). Modern epidemiology (3rd ed.). Lippincott Williams & Wilkins.