Đồng hành cùng Viet Pride 2026 · Tôn trọng sự đa dạng, lan toả yêu thương

Sci&Marcom Glossary Truyền thông khoa học

Hiệu ứng Matilda (Matilda effect) là gì?

Tiếng Anh
Matilda effect
Còn gọi là
định kiến giới trong khoa học, thiên vị giới nghiên cứu, matilda effect

Hiệu ứng Matilda là gì?

Hiệu ứng Matilda (Matilda effect) là định kiến xã hội và hệ thống trong giới học thuật, khiến cho các thành tựu và công trình nghiên cứu của phụ nữ bị phớt lờ, xem nhẹ hoặc chuyển quyền ghi nhận sang cho nam giới (Rossiter, 1993). Thuật ngữ này được nhà sử học khoa học Margaret W. Rossiter đặt ra vào năm 1993 nhằm tôn vinh nhà hoạt động vì quyền phụ nữ Matilda Joslyn Gage, người đầu tiên lên tiếng cảnh báo hiện tượng này trong thế kỷ 19.

Tác động trong truyền thông khoa học

Trong thực tiễn truyền thông khoa học và báo chí học thuật, hiệu ứng Matilda dẫn đến sự thiếu hụt nghiêm trọng tiếng nói chuyên gia nữ trên các phương tiện truyền thông đại chúng và các hội thảo quốc tế (Lincoln et al., 2012). Việc nhận diện và khắc phục hiệu ứng này là trọng tâm của các chính sách bình đẳng giới và khoa học mở hiện đại.

Đôi lời giới thiệu

Bài viết này được tổng hợp bởi Nguyễn Hoàng Anh Khoa (Dy Khoa), giảng viên Khoa Quan hệ công chúng và Truyền thông, Trường Đại học Văn Lang, và là người tốt nghiệp Thạc sĩ Truyền thông Khoa học và Thu hút Công chúng (Science Communication and Public Engagement) tại Universiti Malaya (UM), Malaysia. Đây là lĩnh vực chuyên môn cốt lõi mà anh được đào tạo bài bản và tiếp tục theo đuổi trong nghiên cứu, giảng dạy và thực hành nghề nghiệp.

Nếu bạn thấy bài viết có sai sót hoặc muốn góp ý, vui lòng gửi email về [email protected].

Tài liệu tham khảo

Lincoln, A. E., Pincus, S., Koster, J. B., & Leboy, P. S. (2012). The Matilda effect in science: Award-winning women in biology and medicine. Social Studies of Science, 42(2), 307-320. https://doi.org/10.1177/0306312711435830

Rossiter, M. W. (1993). The Matthew Matilda effect in science. Social Studies of Science, 23(2), 325-341. https://doi.org/10.1177/030631293023002004