Hiệu ứng phản tác dụng (backfire effect) là gì?

Hiệu ứng phản tác dụng (backfire effect) lần đầu được nghiên cứu thực nghiệm bởi Nyhan và Reifler (2010), cảnh báo rằng việc đính chính vụng về có thể làm trầm trọng thêm sự cố chấp của công chúng. Chi tiết trong bài Đính chính tin sai vì sao đôi khi không hiệu quả?.

Cơ chế phòng vệ bản sắc (Identity-protective cognition)

Khi thông tin đính chính đe dọa đến thế giới quan, đảng phái chính trị hoặc niềm tin cốt lõi của một cá nhân, não bộ kích hoạt cơ chế tự vệ nhận thức. Người đó sẽ tìm mọi cách bới lông tìm vết để bác bỏ nguồn đính chính và củng cố lập trường cũ.

Thực tế nghiên cứu hiện đại

Các phân tích gộp gần đây (như Wood & Porter, 2019; Swire-Thompson et al., 2020) chỉ ra rằng hiệu ứng phản tác dụng toàn diện không phổ biến như từng nghĩ: phần lớn mọi người vẫn cập nhật niềm tin trước sự thật khách quan nếu lời đính chính được trình bày tôn trọng, không công kích danh dự người nghe.