Trước khi trở thành giảng viên, tôi đã có nhiều năm làm báo chí kinh tế và truyền thông trong lĩnh vực health-tech. Nhưng càng làm, tôi càng nhận ra một khoảng trống: truyền thông khoa học — cách đưa tri thức khoa học, y tế đến với công chúng một cách chính xác và dễ hiểu — vẫn là một ngành rất non trẻ, gần như chưa được đào tạo bài bản ở Việt Nam. Đó là lý do tôi quyết định sang Đại học Malaya (Universiti Malaya – UM), Malaysia, để theo học chương trình Thạc sĩ Truyền thông khoa học và Thu hút công chúng (Science Communication and Public Engagement).
Vì sao chọn truyền thông khoa học, và vì sao là UM
Ở Việt Nam đến hiện tại, truyền thông khoa học gần như chưa tồn tại như một ngành học riêng — nó đôi khi còn bị gộp chung hoặc nhầm lẫn vào báo chí hoặc PR nói chung. Tôi muốn đi sâu vào đúng ngách này: làm sao để khoa học, y tế, công nghệ được truyền tải đến công chúng một cách đáng tin cậy, thay vì bị đơn giản hóa quá mức hoặc gây hoang mang. Universiti Malaya là một trong số ít trường trong khu vực có chương trình đào tạo chuyên sâu về hướng này, đặt truyền thông khoa học trong bối cảnh Đông Nam Á — gần với thực tế Việt Nam hơn là các chương trình ở phương Tây.
Nghiên cứu gắn với sức khỏe cộng đồng
Trong quá trình học tại UM, hướng nghiên cứu tôi theo đuổi gắn liền với sức khỏe cộng đồng — cụ thể là việc người dùng chấp nhận và sử dụng các ứng dụng y tế điện tử (e-health). Đây cũng là nền tảng cho một nghiên cứu tôi thực hiện cùng các bạn học tại UM, sử dụng khung lý thuyết hành vi có kế hoạch (Theory of Planned Behavior – TPB) để phân tích việc áp dụng ứng dụng e-health. Hướng đi này giúp tôi kết nối trực tiếp hai mối quan tâm lớn nhất của mình: truyền thông và y tế công cộng.
Từ giảng đường Malaysia đến bục giảng ở Việt Nam
Hành trình học thuật ở UM không dừng lại khi tôi tốt nghiệp. Nó trở thành nền tảng cho công việc tôi đang làm hiện nay: giảng dạy tại Khoa Quan hệ công chúng – Truyền thông, Trường Đại học Văn Lang, và tiếp tục nghiên cứu ở giao điểm giữa truyền thông, khoa học và sức khỏe. Cách tiếp cận liên ngành mà tôi học được ở Malaysia — kết hợp lý thuyết truyền thông với phương pháp nghiên cứu định lượng — vẫn là kim chỉ nam cho cách tôi giảng dạy và làm nghiên cứu ngày nay.
Bài viết là chia sẻ cá nhân của Dy Khoa về hành trình học thuật, một phần trong chuỗi nội dung “Về tôi” trên dykhoa.com.