Đồng hành cùng Viet Pride 2026 · Tôn trọng sự đa dạng, lan toả yêu thương

Sci&Marcom Glossary Thông tin sai lệch & kiểm chứng

Kiểm chứng thông tin (fact-checking) là gì?

Tiếng Anh
Fact-checking
Còn gọi là
xác minh sự thật, kiểm chứng sự kiện, thẩm định tin tức

Kiểm chứng thông tin (fact-checking) đã phát triển thành một chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp và phong trào báo chí toàn cầu nhằm chống lại làn sóng rối loạn thông tin (IFCN, 2016). Xem phân tích tại bài Lá chắn thông tin: nhận diện tin giả sức khỏe.

Năm nguyên tắc cốt lõi của IFCN

Mạng lưới Kiểm chứng Quốc tế (IFCN) thuộc Viện Poynter quy định các tổ chức kiểm chứng phải tuân thủ 5 nguyên tắc: Không thiên vị chính trị, Minh bạch về nguồn tài liệu, Minh bạch về nguồn tài chính, Minh bạch về phương pháp kiểm chứng, và Chính sách sửa sai cởi mở, trung thực.

Phương pháp đọc ngang (lateral reading)

Thay vì chỉ đọc dọc từ trên xuống dưới trên một trang web để đánh giá độ tin cậy, các chuyên gia kiểm chứng khuyên mở thêm nhiều tab mới để tìm kiếm xem các nguồn độc lập uy tín nói gì về tác giả và tổ chức đó.

Đôi lời giới thiệu

Bài viết này được tổng hợp bởi Nguyễn Hoàng Anh Khoa (Dy Khoa), giảng viên Khoa Quan hệ công chúng và Truyền thông, Trường Đại học Văn Lang, và là người tốt nghiệp Thạc sĩ Truyền thông Khoa học và Thu hút Công chúng (Science Communication and Public Engagement) tại Universiti Malaya (UM), Malaysia. Đây là lĩnh vực chuyên môn cốt lõi mà anh được đào tạo bài bản và tiếp tục theo đuổi trong nghiên cứu, giảng dạy và thực hành nghề nghiệp.

Nếu bạn thấy bài viết có sai sót hoặc muốn góp ý, vui lòng gửi email về [email protected].

Tài liệu tham khảo

Graves, L. (2016). Deciding what's true: The rise of political fact-checking in American journalism. Columbia University Press. https://doi.org/10.7312/grav16650

International Fact-Checking Network [IFCN]. (2016). The IFCN Code of Principles. The Poynter Institute. https://www.poynter.org/ifcn-code-of-principles/