Xác định sức chứa chịu tải (Carrying Capacity): Bài toán cân bằng giữa doanh thu và bảo tồn di sản

Mỗi khi mùa cao điểm du lịch đến, cảnh tượng hàng vạn người chen chúc tại Vịnh Hạ Long, phố cổ Hội An hay đỉnh Fansipan lại làm nóng các mặt báo. Tăng trưởng lượng khách tham quan luôn là chỉ tiêu kinh tế được các địa phương hân hoan công bố. Dù vậy, cái giá phải trả thường là sự xuống cấp của di sản, ô nhiễm nguồn nước và nỗi bức xúc của cư dân sở tại.

Để ngăn chặn điểm đến rơi vào thảm kịch quá tải, công cụ khoa học quan trọng nhất mà các nhà quy hoạch du lịch sử dụng là đánh giá sức chứa chịu tải du lịch (Tourism Carrying Capacity – TCC).

Định nghĩa: Sức chứa chịu tải du lịch là gì theo UNWTO?

Sức chứa chịu tải du lịch (Tourism Carrying Capacity – TCC) là số lượng khách tham quan tối đa có thể đồng thời hiện diện tại một điểm đến du lịch trong một khoảng thời gian nhất định mà không gây ra sự suy thoái không thể đảo ngược đối với môi trường tự nhiên, vật lý, kinh tế và văn hóa xã hội, đồng thời không làm suy giảm chất lượng trải nghiệm của du khách.

3 chiều kích đo lường sức chứa chịu tải của một di sản

• Sức chứa vật lý (Physical Carrying Capacity – PCC): Giới hạn không gian địa lý tuyệt đối của điểm đến. Ví dụ: một hang động hay một bảo tàng chỉ có thể chứa tối đa bao nhiêu người cùng lúc để đảm bảo an toàn thoát hiểm và lưu thông khí quyển.
• Sức chứa sinh thái (Ecological Carrying Capacity – ECC): Ngưỡng chịu đựng tối đa của hệ động thực vật, chất lượng đất và nguồn nước ngầm trước khi xuất hiện dấu hiệu suy thoái không thể tự phục hồi.
• Sức chứa tâm lý – xã hội (Social/Psychological Carrying Capacity): Ngưỡng chấp nhận của cộng đồng bản địa đối với sự xáo trộn sinh hoạt hàng ngày, và mức độ dung nạp sự đông đúc của chính du khách trước khi họ cảm thấy chuyến đi biến thành một “cơn ác mộng”.

Công thức định lượng sức chứa chịu tải cơ bản

Theo tài liệu hướng dẫn của Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc (UNWTO), sức chứa thực tế (Real Carrying Capacity – RCC) được tính toán thông qua việc hiệu chỉnh sức chứa vật lý bằng các hệ số hiệu chỉnh suy giảm (Correction Factors – Cf):

RCC = PCC × (1 - Cf1) × (1 - Cf2) × ... × (1 - Cfn)

Trong đó, các hệ số hiệu chỉnh bao gồm: nguy cơ xói mòn đất, thời gian mùa mưa lũ, đặc tính nhạy cảm của di tích lịch sử và yêu cầu khoảng cách giãn cách xã hội.

Đôi lời giới thiệu

Bài viết này được tổng hợp bởi Nguyễn Hoàng Anh Khoa (Dy Khoa), giảng viên Khoa Quan hệ công chúng và Truyền thông, Trường Đại học Văn Lang, và là người tốt nghiệp Thạc sĩ Truyền thông Khoa họcTruyền thông khoa học (Science communication)Truyền thông khoa học là hoạt động trao đổi thông tin khoa học giữa các nhà khoa học, nhà truyền thông và công chúng, nhằm tạo ra nhận thức, sự quan tâm, ý kiến và hiểu biết về khoa học.Xem giải thích đầy đủ → và Thu hút Công chúngThu hút công chúng (Public engagement)Thu hút công chúng là quá trình tương tác và đối thoại hai chiều giữa các nhà nghiên cứu và công chúng, tạo ra lợi ích song phương và nâng cao chất lượng khoa học.Xem giải thích đầy đủ → (Science Communication and Public Engagement) tại Universiti Malaya (UM), Malaysia. Đây là lĩnh vực chuyên môn cốt lõi mà anh được đào tạo bài bản và tiếp tục theo đuổi trong nghiên cứu, giảng dạy và thực hành nghề nghiệp.

Nếu bạn thấy bài viết có sai sót hoặc muốn góp ý, vui lòng gửi email về [email protected].

Tài liệu tham khảo

• Coccossis, H., & Mexa, A. (Eds.). (2004). The Challenge of Tourism Carrying Capacity Assessment: Theory and Practice. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315243283
• Ford, M., & Im, P. (2023). Tourism workers’ resilience in Siem Reap during COVID-19. Annals of Tourism Research Empirical Insights, 4(2), 100114. https://doi.org/10.1016/j.annale.2023.100114
• UNWTO / UNEP. (2005). Making Tourism More Sustainable: A Guide for Policy Makers. United Nations Environment Programme and World Tourism Organization. https://www.unwto.org