Khoảng cách kiến thức (knowledge gap hypothesis) là gì?

Giả thuyết khoảng cách kiến thức do Tichenor, Donohue và Olien đề xuất. Theo các tác giả, khi thông tin về một chủ đề đi vào hệ thống xã hội, nhóm có địa vị kinh tế xã hội cao hơn tiếp nhận nhanh hơn, nên khoảng cách hiểu biết giữa các nhóm có xu hướng tăng chứ không giảm (Tichenor và cs., 1970). Nói cách khác, chỉ tăng thêm lượng thông tin chưa chắc giúp nhóm yếu thế bắt kịp. Xem bài Khoảng trống giữa phòng lab và truyền thông đại chúng.

Vì sao khoảng cách kiến thức hình thành?

Gerosa và cs. (2021) điểm lại một số cách lý giải: người có học vấn cao hơn thường có sẵn kiến thức nền và kỹ năng giao tiếp tốt hơn, dùng Internet chủ động hơn, đối phó với tình trạng quá tải thông tin tốt hơn và có thể học thêm qua bạn bè, người thân. Loại phương tiện cũng có vai trò: truyền hình thường gắn với việc duy trì khoảng cách, còn báo in có thể làm khoảng cách rộng thêm.

Ví dụ: khoảng cách kiến thức về COVID-19

Một khảo sát trực tuyến 1.374 người trưởng thành ở Mỹ đầu tháng 4/2020 cho thấy người có học vấn cao hơn hiểu biết về COVID-19 tốt hơn, nhưng học vấn không liên quan tới mức độ tin vào tin giả. Việc sử dụng các phương tiện truyền thông cũng không làm thay đổi khoảng cách theo học vấn (Gerosa và cs., 2021).

Ý nghĩa cho thiết kế chiến dịch

Từ kết quả trên, Gerosa và cs. (2021) đề xuất bảo đảm mọi người đều được thông tin đầy đủ trong khủng hoảng y tế, nỗ lực tiếp cận trực tiếp nhóm có học vấn thấp hơn, phối hợp các gói thông tin đã kiểm chứng trên mọi kênh và đầu tư lâu dài cho giáo dục thông tin qua trường học, thư viện.