Sci&Marcom GlossaryThương mại hóa bệnh tật (Disease Mongering) là chiến lược truyền thông và tiếp thị tinh vi của các công ty dược phẩm và các bên liên quan nhằm biến đổi các biến đổi sinh lý tự nhiên (như lão hóa, mãn kinh, rụng tóc) hoặc các trạng thái cảm xúc thông thường (như e ngại trước đám đông) thành các “chứng rối loạn y khoa” cần can thiệp bằng thuốc.
Bản chất và định nghĩa học thuật
Thuật ngữ được làm sáng tỏ trên Tạp chí Y học Anh (BMJ) bởi Ray Moynihan, Iona Heath và David Henry (2002). Disease mongering hoạt động qua nhiều hình thức: (1) Biến các triệu chứng thông thường thành dấu hiệu cảnh báo bệnh nặng; (2) Giảm ngưỡng chẩn đoán để hàng triệu người khỏe mạnh bỗng nhiên trở thành “bệnh nhân” (như ngưỡng huyết áp, cholesterol); và (3) Tài trợ cho các chiến dịch “nâng cao nhận thức bệnh tật” nhưng thực chất là kích động nỗi sợ hãi của công chúng.
Bối cảnh và ứng dụng thực tiễn
Hiện tượng này gây lãng phí hàng tỷ đô la chi phí y tế và dẫn đến việc lạm dụng thuốc nguy hiểm. Các chiến dịch PR thường khéo léo sử dụng các nhóm bệnh nhân làm bình phong và trả tiền cho các bác sĩ nổi tiếng lên tiếng cảnh báo để hợp thức hóa nhu cầu dùng thuốc mới.
Ví dụ minh hoạ thực tế
Chiến dịch tiếp thị biến chứng rụng tóc nhẹ tự nhiên ở nam giới theo tuổi tác thành “Bệnh hói đầu androgenetic” cần điều trị liên tục bằng thuốc ức chế hormone suốt đời, tạo ra một thị trường tỷ đô từ sự tự ti ngoại hình của đàn ông.
Những điểm lưu ý quan trọng
- Cần phân biệt giữa bệnh lý thực sự đe dọa sức khỏe và các trạng thái sinh lý thông thường.
- Truyền thông y tế đạo đức đòi hỏi sự cảnh giác cao độ trước các thông điệp tài trợ “giáo dục cộng đồng” từ các hãng dược.
