Đây là cội nguồn của câu châm ngôn kinh điển trong khoa học: ‘Tương quan không đồng nghĩa với nhân quả’ (Correlation does not imply causation) (Simon, 1954). Xem bài P-hacking là gì?.
Ví dụ kinh điển
Doanh số bán kem tăng mạnh cùng lúc với số ca chết đuối tăng cao. Không phải ăn kem làm chết đuối, mà cả hai cùng chịu tác động của biến số thứ ba: thời tiết mùa hè nắng nóng.
Bẫy tin giả y tế
‘Tỷ lệ tiêm vắc xin tăng trùng thời điểm số ca tự kỷ tăng’ là tương quan ngụy tạo bị giới chống vắc xin lợi dụng để gieo rắc nỗi sợ hãi vô căn cứ.
Bài viết này được tổng hợp bởi Nguyễn Hoàng Anh Khoa (Dy Khoa), giảng viên Khoa Quan hệ công chúng và Truyền thông, Trường Đại học Văn Lang, và là người tốt nghiệp Thạc sĩ Truyền thông Khoa học và Thu hút Công chúng (Science Communication and Public Engagement) tại Universiti Malaya (UM), Malaysia. Đây là lĩnh vực chuyên môn cốt lõi mà anh được đào tạo bài bản và tiếp tục theo đuổi trong nghiên cứu, giảng dạy và thực hành nghề nghiệp.
Nếu bạn thấy bài viết có sai sót hoặc muốn góp ý, vui lòng gửi email về [email protected].
Tài liệu tham khảo
Pearl, J. (2009). Causality: Models, reasoning, and inference (2nd ed.). Cambridge University Press.
Simon, H. A. (1954). Spurious correlation: A causal interpretation. Journal of the American Statistical Association, 49(267), 467-479. https://doi.org/10.1080/01621459.1954.10483515
Gợi ý tìm nhanh:
Đang tìm kiếm bài viết...
Không tìm thấy bài viết nào chứa từ khoá "". Hãy thử từ khoá khác nhé!
Bài viết đã lưu
Chưa có bài viết nào được lưu
Bấm biểu tượng chiếc thẻ bookmark trên các bài viết để lưu lại và đọc offline bất cứ khi nào bạn muốn.
Liên hệ Dy Khoa
Cần trao đổi về một bài viết, hợp tác hay phỏng vấn?
Để lại vài dòng, tôi sẽ phản hồi trong vòng 48 giờ. Phóng viên cần ý kiến chuyên gia gấp, vui lòng ghi rõ hạn chót trong nội dung.
Sci&Marcom Glossary
