Đồng hành cùng Viet Pride 2026 · Tôn trọng sự đa dạng, lan toả yêu thương

Sci&Marcom Glossary Truyền thông khoa học

Tính không chắc chắn trong khoa học (scientific uncertainty) là gì?

Tiếng Anh
Scientific uncertainty
Còn gọi là
độ bất định khoa học, sự không chắc chắn khoa học

Trong nghiên cứu thực nghiệm, không có kết luận nào là tuyệt đối bất biến. Tính không chắc chắn (scientific uncertainty) là bản chất thúc đẩy khoa học tiến bộ, nhưng lại là thách thức lớn khi truyền thông ra công chúng (Fischhoff & Davis, 2014). Tham khảo bài Vì sao nhà khoa học hay nói ‘chưa chắc chắn’?.

Nguyên nhân công chúng hiểu nhầm sự không chắc chắn

Công chúng và nhà làm chính sách thường mong đợi câu trả lời dứt khoát ‘có’ hoặc ‘không’. Khi các nhà khoa học nói về khoảng tin cậy hay mức độ rủi ro, người nghe dễ lầm tưởng rằng các nhà nghiên cứu đang bất tài hoặc thiếu dữ liệu.

Chiến lược truyền thông rủi ro và bất định

Truyền thông hiệu quả không phải là giấu đi sự không chắc chắn mà là minh bạch về những gì khoa học đã biết chắc, những gì đang nghiên cứu thêm, và cơ sở của các khuyến nghị hiện tại.

Đôi lời giới thiệu

Bài viết này được tổng hợp bởi Nguyễn Hoàng Anh Khoa (Dy Khoa), giảng viên Khoa Quan hệ công chúng và Truyền thông, Trường Đại học Văn Lang, và là người tốt nghiệp Thạc sĩ Truyền thông Khoa học và Thu hút Công chúng (Science Communication and Public Engagement) tại Universiti Malaya (UM), Malaysia. Đây là lĩnh vực chuyên môn cốt lõi mà anh được đào tạo bài bản và tiếp tục theo đuổi trong nghiên cứu, giảng dạy và thực hành nghề nghiệp.

Nếu bạn thấy bài viết có sai sót hoặc muốn góp ý, vui lòng gửi email về [email protected].

Tài liệu tham khảo

Fischhoff, B., & Davis, A. L. (2014). Communicating scientific uncertainty. Proceedings of the National Academy of Sciences, 111(Supplement 4), 13664-13671. https://doi.org/10.1073/pnas.1317504111

van der Bles, A. M., van der Linden, S., Freeman, A. L., & Spiegelhalter, D. J. (2020). The effects of communicating uncertainty on public trust in facts and numbers. Royal Society Open Science, 7(5), 191375. https://doi.org/10.1098/rsos.191375