Sci&Marcom GlossaryBáo chí nhai lại thông cáo (Churnalism) là thuật ngữ ghép giữa “Churn” (khuấy đảo, sản xuất hàng loạt) và “Journalism” (báo chí), dùng để chỉ căn bệnh lười biếng và suy thoái chất lượng của báo chí thương mại hiện đại, khi các tòa soạn biến thành các “nhà máy” sao chép thông cáo báo chí của doanh nghiệp.
Bản chất và định nghĩa học thuật
Được đặt ra bởi nhà báo điều tra kỳ cựu Nick Davies trong cuốn sách chấn động Flat Earth News (2008). Do áp lực cắt giảm nhân sự trong khi phải chạy đua sản xuất hàng chục bài viết mỗi ngày để câu view kiếm tiền quảng cáo, các phóng viên không còn thời gian đi thực tế, phỏng vấn nhân chứng hay kiểm chứng dữ liệu. Kết quả nghiên cứu của Đại học Cardiff phát hiện ra rằng hơn 60% tin bài trên các báo lớn ở Anh thực chất là sản phẩm sao chép hoặc xào xáo từ thông cáo của các công ty PR và hãng thông tấn.
Bối cảnh và ứng dụng thực tiễn
Churnalism biến báo chí thành cái loa phát thanh miễn phí cho các tập đoàn thương mại và chính phủ. Trong lĩnh vực khoa học và y tế, churnalism cực kỳ nguy hiểm: Các phóng viên nhai lại nguyên văn các thông cáo giật tít của các viện nghiên cứu hoặc hãng dược, biến các phát hiện sơ khai trên chuột thành “bước đột phá chữa khỏi ung thư” lừa dối bạn đọc.
Ví dụ minh hoạ thực tế
Một công ty sản xuất sô-cô-la gửi đi một thông cáo báo chí tuyên bố “Ăn sô-cô-la giúp giảm cân nhanh gấp đôi”. Hàng chục tờ báo điện tử lập tức sao chép y nguyên thông cáo và đăng lên mục sức khỏe mà không có lấy một nhà báo nào kiểm tra xem phương pháp nghiên cứu đó nực cười đến mức nào.
Những điểm lưu ý quan trọng
- Tổ chức Sunlight Foundation từng phát triển công cụ “Churnalism.com” cho phép độc giả so sánh văn bản bài báo với các thông cáo PR để phát hiện mức độ sao chép.
- Báo chí chân chính đòi hỏi sự hoài nghi lành mạnh và luôn đặt câu hỏi phản biện đối với mọi tài liệu do PR cung cấp.
