{"id":5048,"date":"2026-10-12T17:22:09","date_gmt":"2026-10-12T10:22:09","guid":{"rendered":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/?p=5048"},"modified":"2026-10-13T00:46:03","modified_gmt":"2026-10-12T17:46:03","slug":"khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-truyen-thong-khoa-hoc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-truyen-thong-khoa-hoc\/","title":{"rendered":"Khoa h\u1ecdc c\u00f4ng d\u00e2n (Citizen Science): Khi ranh gi\u1edbi gi\u1eefa vi\u1ec7n h\u00e0n l\u00e2m v\u00e0 c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng b\u1ecb x\u00f3a nh\u00f2a"},"content":{"rendered":"<p>Trong quan ni\u1ec7m truy\u1ec1n th\u1ed1ng, nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1eb7c quy\u1ec1n bi\u1ec7t l\u1eadp thu\u1ed9c v\u1ec1 nh\u1eefng c\u00e1 nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0o t\u1ea1o chuy\u00ean s\u00e2u, l\u00e0m vi\u1ec7c trong c\u00e1c vi\u1ec7n nghi\u00ean c\u1ee9u ho\u1eb7c ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m trang b\u1ecb m\u00e1y m\u00f3c t\u1ed1i t\u00e2n. Tuy nhi\u00ean, trong hai th\u1eadp k\u1ef7 qua, m\u1ed9t l\u00e0n s\u00f3ng m\u1ea1nh m\u1ebd \u0111\u00e3 l\u00e0m rung chuy\u1ec3n ranh gi\u1edbi ki\u00ean c\u1ed1 n\u00e0y: h\u00e0ng tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng \u2014 t\u1eeb h\u1ecdc sinh, gi\u00e1o vi\u00ean, ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 h\u01b0u \u0111\u1ebfn n\u00f4ng d\u00e2n \u2014 \u0111ang tr\u1ef1c ti\u1ebfp tham gia v\u00e0o c\u00e1c d\u1ef1 \u00e1n nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc t\u1ea7m c\u1ee1 to\u00e0n c\u1ea7u. Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng mang t\u00ednh \u0111\u1ed9t ph\u00e1 \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh danh l\u00e0 <strong>khoa h\u1ecdc c\u00f4ng d\u00e2n<\/strong> (Citizen Science).<\/p>\n<blockquote><p><strong>Kh\u00e1i ni\u1ec7m \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a:<\/strong> <strong>Khoa h\u1ecdc c\u00f4ng d\u00e2n (Citizen Science)<\/strong> l\u00e0 m\u1ed9t h\u00ecnh th\u1ee9c nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc c\u00f3 s\u1ef1 tham gia ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a c\u00e1c t\u00ecnh nguy\u1ec7n vi\u00ean kh\u00f4ng chuy\u00ean (c\u00f4ng ch\u00fang) trong m\u1ed9t ho\u1eb7c nhi\u1ec1u giai \u0111o\u1ea1n c\u1ee7a quy tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u, bao g\u1ed3m h\u00ecnh th\u00e0nh c\u00e2u h\u1ecfi, thu th\u1eadp d\u1eef li\u1ec7u quy m\u00f4 l\u1edbn, ph\u00e2n t\u00edch m\u1eabu, ho\u1eb7c ph\u1ed5 bi\u1ebfn k\u1ebft qu\u1ea3 d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 \u0111i\u1ec1u ph\u1ed1i ho\u1eb7c c\u1ed9ng t\u00e1c c\u00f9ng c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc chuy\u00ean nghi\u1ec7p.<\/p><\/blockquote>\n<h2>Hai ngu\u1ed3n g\u1ed1c tri\u1ebft h\u1ecdc: T\u1eeb Alan Irwin \u0111\u1ebfn Rick Bonney<\/h2>\n<p>Thu\u1eadt ng\u1eef &#8220;Citizen Science&#8221; xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u0111\u1ed9c l\u1eadp v\u00e0o gi\u1eefa th\u1eadp ni\u00ean 1990 t\u1eeb hai nh\u00e1nh t\u01b0 t\u01b0\u1edfng l\u1edbn \u1edf hai b\u1edd \u0110\u1ea1i T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh n\u00ean hai kh\u00eda c\u1ea1nh b\u1ed5 tr\u1ee3 cho nhau c\u1ee7a phong tr\u00e0o:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Nh\u00e1nh d\u00e2n ch\u1ee7 h\u00f3a x\u00e3 h\u1ed9i (Alan Irwin, V\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Anh &#8211; 1995):<\/strong> Nh\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i h\u1ecdc Alan Irwin nh\u00ecn nh\u1eadn khoa h\u1ecdc c\u00f4ng d\u00e2n nh\u01b0 m\u1ed9t c\u00f4ng c\u1ee5 gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n gi\u00e0nh l\u1ea1i quy\u1ec1n l\u1ef1c tri th\u1ee9c. Khoa h\u1ecdc c\u1ea7n ph\u1ee5c v\u1ee5 c\u00e1c m\u1ed1i quan t\u00e2m c\u1ea5p thi\u1ebft c\u1ee7a c\u00f4ng ch\u00fang (nh\u01b0 c\u00f4ng l\u00fd m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng, \u00f4 nhi\u1ec5m khu d\u00e2n c\u01b0) v\u00e0 c\u00f4ng ch\u00fang c\u00f3 quy\u1ec1n tham gia \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh c\u00e1c ch\u00ednh s\u00e1ch khoa h\u1ecdc \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a h\u1ecd.<\/li>\n<li><strong>Nh\u00e1nh \u0111\u00f3ng g\u00f3p d\u1eef li\u1ec7u th\u1ef1c nghi\u1ec7m (Rick Bonney, Hoa K\u1ef3 &#8211; 1996):<\/strong> Nh\u00e0 \u0111i\u1ec3u h\u1ecdc Rick Bonney t\u1ea1i Ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m \u0110i\u1ec3u h\u1ecdc Cornell ti\u1ebfp c\u1eadn khoa h\u1ecdc c\u00f4ng d\u00e2n t\u1eeb g\u00f3c \u0111\u1ed9 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p lu\u1eadn. \u00d4ng xem \u0111\u00e2y l\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n hi\u1ec7u qu\u1ea3 nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 huy \u0111\u1ed9ng h\u00e0ng ch\u1ee5c ngh\u00ecn t\u00ecnh nguy\u1ec7n vi\u00ean thu th\u1eadp d\u1eef li\u1ec7u sinh th\u00e1i h\u1ecdc tr\u00ean ph\u1ea1m vi kh\u00f4ng gian v\u00e0 th\u1eddi gian r\u1ed9ng l\u1edbn m\u00e0 kh\u00f4ng m\u1ed9t ngu\u1ed3n t\u00e0i tr\u1ee3 nghi\u00ean c\u1ee9u n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 chi tr\u1ea3 n\u1ed5i.<\/li>\n<\/ul>\n<h2>B\u1ed1n c\u1ea5p \u0111\u1ed9 tham gia c\u1ee7a c\u00f4ng ch\u00fang trong nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc<\/h2>\n<p>Nh\u00e0 \u0111\u1ecba l\u00fd h\u1ecdc Muki Haklay (\u0110\u1ea1i h\u1ecdc College London) \u0111\u00e3 ph\u00e2n chia khoa h\u1ecdc c\u00f4ng d\u00e2n th\u00e0nh 4 c\u1ea5p \u0111\u1ed9 tham gia v\u1edbi m\u1ee9c \u0111\u1ed9 t\u1ef1 ch\u1ee7 t\u0103ng d\u1ea7n:<\/p>\n<ol>\n<li><strong>C\u1ea5p \u0111\u1ed9 1 &#8211; Qu\u1ea7n ch\u00fang c\u1ea3m bi\u1ebfn (Crowdsourcing \/ Passive Sensing):<\/strong> C\u00f4ng ch\u00fang \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 th\u1ee5 \u0111\u1ed9ng b\u1eb1ng c\u00e1ch cung c\u1ea5p t\u00e0i nguy\u00ean t\u00ednh to\u00e1n (nh\u01b0 d\u1ef1 \u00e1n SETI@home chia s\u1ebb s\u1ee9c m\u1ea1nh x\u1eed l\u00fd CPU m\u00e1y t\u00ednh) ho\u1eb7c mang theo c\u00e1c thi\u1ebft b\u1ecb c\u1ea3m bi\u1ebfn m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng t\u1ef1 \u0111\u1ed9ng ghi nh\u1eadn ch\u1ec9 s\u1ed1.<\/li>\n<li><strong>C\u1ea5p \u0111\u1ed9 2 &#8211; Tr\u00ed tu\u1ec7 ph\u00e2n t\u00e1n (Distributed Intelligence):<\/strong> Ng\u01b0\u1eddi tham gia \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0o t\u1ea1o k\u1ef9 n\u0103ng ph\u00e2n lo\u1ea1i c\u01a1 b\u1ea3n \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00e1c nhi\u1ec7m v\u1ee5 nh\u1eadn di\u1ec7n h\u00ecnh \u1ea3nh m\u00e0 m\u00e1y t\u00ednh ch\u01b0a l\u00e0m t\u1ed1t (v\u00ed d\u1ee5: d\u1ef1 \u00e1n <em>Galaxy Zoo<\/em> ph\u00e2n lo\u1ea1i h\u00e0ng tr\u0103m ngh\u00ecn h\u00ecnh \u1ea3nh thi\u00ean h\u00e0 t\u1eeb k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng kh\u00f4ng gian).<\/li>\n<li><strong>C\u1ea5p \u0111\u1ed9 3 &#8211; Khoa h\u1ecdc c\u00f3 s\u1ef1 tham gia (Participatory Science):<\/strong> C\u00f4ng ch\u00fang tham gia s\u00e2u h\u01a1n v\u00e0o vi\u1ec7c thi\u1ebft k\u1ebf ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p thu th\u1eadp m\u1eabu d\u1eef li\u1ec7u t\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 c\u00f9ng c\u00e1c chuy\u00ean gia gi\u1ea3i th\u00edch \u00fd ngh\u0129a ban \u0111\u1ea7u c\u1ee7a d\u1eef li\u1ec7u.<\/li>\n<li><strong>C\u1ea5p \u0111\u1ed9 4 &#8211; Khoa h\u1ecdc c\u00f4ng d\u00e2n c\u1ef1c \u0111oan (Extreme \/ Collaborative Citizen Science):<\/strong> Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n t\u1ef1 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng h\u1ecd (v\u00ed d\u1ee5: ngu\u1ed3n n\u01b0\u1edbc ng\u1ea7m b\u1ecb nhi\u1ec5m kim lo\u1ea1i n\u1eb7ng), t\u1ef1 x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00e2u h\u1ecfi nghi\u00ean c\u1ee9u, thu th\u1eadp v\u00e0 ph\u00e2n t\u00edch d\u1eef li\u1ec7u, nh\u00e0 khoa h\u1ecdc ch\u1ec9 \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 c\u1ed1 v\u1ea5n chuy\u00ean m\u00f4n h\u1ed7 tr\u1ee3.<\/li>\n<\/ol>\n<h2>Ma tr\u1eadn so s\u00e1nh: Nghi\u00ean c\u1ee9u H\u00e0n l\u00e2m Truy\u1ec1n th\u1ed1ng vs. Khoa h\u1ecdc C\u00f4ng d\u00e2n<\/h2>\n<p>B\u1ea3ng t\u1ed5ng h\u1ee3p d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y l\u00e0m r\u00f5 s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t c\u0103n b\u1ea3n v\u1ec1 t\u1ed5 ch\u1ee9c v\u00e0 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng x\u00e3 h\u1ed9i gi\u1eefa hai ph\u01b0\u01a1ng th\u1ee9c nghi\u00ean c\u1ee9u:<\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; margin-bottom: 20px;\">\n<thead>\n<tr style=\"background-color: #f2f2f2;\">\n<th style=\"border: 1px solid #ddd; padding: 10px; text-align: left;\">\u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m v\u1eadn h\u00e0nh<\/th>\n<th style=\"border: 1px solid #ddd; padding: 10px; text-align: left;\">Nghi\u00ean c\u1ee9u H\u00e0n l\u00e2m Truy\u1ec1n th\u1ed1ng<\/th>\n<th style=\"border: 1px solid #ddd; padding: 10px; text-align: left;\">M\u00f4 h\u00ecnh Khoa h\u1ecdc C\u00f4ng d\u00e2n (Citizen Science)<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"border: 1px solid #ddd; padding: 8px;\"><strong>Ch\u1ee7 th\u1ec3 nghi\u00ean c\u1ee9u<\/strong><\/td>\n<td style=\"border: 1px solid #ddd; padding: 8px;\">C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc chuy\u00ean nghi\u1ec7p, nghi\u00ean c\u1ee9u sinh, tr\u1ee3 l\u00fd ph\u00f2ng lab.<\/td>\n<td style=\"border: 1px solid #ddd; padding: 8px;\">M\u1ea1ng l\u01b0\u1edbi k\u1ebft h\u1ee3p gi\u1eefa nh\u00e0 khoa h\u1ecdc chuy\u00ean m\u00f4n v\u00e0 h\u00e0ng ngh\u00ecn t\u00ecnh nguy\u1ec7n vi\u00ean.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"border: 1px solid #ddd; padding: 8px;\"><strong>Quy m\u00f4 thu th\u1eadp d\u1eef li\u1ec7u<\/strong><\/td>\n<td style=\"border: 1px solid #ddd; padding: 8px;\">Th\u01b0\u1eddng b\u1ecb gi\u1edbi h\u1ea1n b\u1edfi ng\u00e2n s\u00e1ch \u0111\u1ec1 t\u00e0i v\u00e0 th\u1eddi gian \u0111i th\u1ef1c \u0111\u1ecba c\u1ee7a nh\u00f3m nh\u1ecf.<\/td>\n<td style=\"border: 1px solid #ddd; padding: 8px;\">Quy m\u00f4 bao ph\u1ee7 kh\u00f4ng gian l\u1ee5c \u0111\u1ecba v\u00e0 k\u00e9o d\u00e0i li\u00ean t\u1ee5c nhi\u1ec1u n\u0103m (Big Data c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng).<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"border: 1px solid #ddd; padding: 8px;\"><strong>T\u00ednh ki\u1ec3m so\u00e1t ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng<\/strong><\/td>\n<td style=\"border: 1px solid #ddd; padding: 8px;\">Ki\u1ec3m so\u00e1t ch\u1eb7t ch\u1ebd trong \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n ph\u00f2ng lab ti\u00eau chu\u1ea9n h\u00f3a cao.<\/td>\n<td style=\"border: 1px solid #ddd; padding: 8px;\">\u0110\u00f2i h\u1ecfi c\u00e1c thu\u1eadt to\u00e1n l\u1ecdc nhi\u1ec5u, ki\u1ec3m \u0111\u1ecbnh ch\u00e9o v\u00e0 quy tr\u00ecnh chu\u1ea9n h\u00f3a m\u1eabu t\u1eeb xa.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"border: 1px solid #ddd; padding: 8px;\"><strong>T\u00e1c \u0111\u1ed9ng x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 gi\u00e1o d\u1ee5c<\/strong><\/td>\n<td style=\"border: 1px solid #ddd; padding: 8px;\">Gi\u00e1n ti\u1ebfp th\u00f4ng qua b\u00e0i b\u00e1o h\u1ecdc thu\u1eadt v\u00e0 s\u00e1ch chuy\u00ean kh\u1ea3o.<\/td>\n<td style=\"border: 1px solid #ddd; padding: 8px;\">Tr\u1ef1c ti\u1ebfp n\u00e2ng cao nh\u1eadn th\u1ee9c khoa h\u1ecdc (Scientific Literacy) v\u00e0 g\u1eafn k\u1ebft x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<h2>Nh\u1eefng th\u00e1ch th\u1ee9c h\u1ecdc thu\u1eadt: T\u00ednh ch\u00ednh x\u00e1c c\u1ee7a d\u1eef li\u1ec7u v\u00e0 b\u00e0i to\u00e1n li\u00eam ch\u00ednh<\/h2>\n<p>D\u00f9 mang l\u1ea1i ti\u1ec1m n\u0103ng to l\u1edbn, khoa h\u1ecdc c\u00f4ng d\u00e2n v\u1eabn \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi s\u1ef1 nghi ng\u1edd t\u1eeb m\u1ed9t b\u1ed9 ph\u1eadn h\u1ecdc thu\u1eadt ch\u00ednh th\u1ed1ng. Th\u00e1ch th\u1ee9c l\u1edbn nh\u1ea5t l\u00e0 t\u00ednh chu\u1ea9n x\u00e1c c\u1ee7a d\u1eef li\u1ec7u (Data Quality). Khi d\u1eef li\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c thu th\u1eadp b\u1edfi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1eb1ng c\u1ea5p chuy\u00ean m\u00f4n, nguy c\u01a1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n sai s\u1ed1 do k\u1ef9 thu\u1eadt l\u1ea5y m\u1eabu kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t l\u00e0 r\u1ea5t cao.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec3 kh\u1eafc ph\u1ee5c, c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i \u00e1p d\u1ee5ng c\u00e1c quy chu\u1ea9n ki\u1ec3m \u0111\u1ecbnh nghi\u00eam ng\u1eb7t: s\u1eed d\u1ee5ng \u1ee9ng d\u1ee5ng di \u0111\u1ed9ng c\u00f3 \u0111\u1ecbnh v\u1ecb GPS th\u1eddi gian th\u1ef1c, ch\u1ee5p \u1ea3nh minh ch\u1ee9ng c\u00f3 g\u1eafn d\u1ea5u th\u1eddi gian, \u00e1p d\u1ee5ng tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o \u0111\u1ec3 l\u1ecdc m\u1eabu b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng, v\u00e0 ti\u1ebfn h\u00e0nh ki\u1ec3m tra ng\u1eabu nhi\u00ean b\u1edfi c\u00e1c chuy\u00ean gia \u0111\u1ed9c l\u1eadp. C\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u00e1nh gi\u00e1 tr\u00ean t\u1ea1p ch\u00ed <em>Nature<\/em> v\u00e0 <em>BioScience<\/em> ch\u1ee9ng minh r\u1eb1ng khi \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft k\u1ebf quy tr\u00ecnh chu\u1ea9n h\u00f3a khoa h\u1ecdc, d\u1eef li\u1ec7u t\u1eeb c\u00f4ng ch\u00fang c\u00f3 \u0111\u1ed9 tin c\u1eady t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi d\u1eef li\u1ec7u thu th\u1eadp b\u1edfi c\u00e1c tr\u1ee3 l\u00fd nghi\u00ean c\u1ee9u chuy\u00ean nghi\u1ec7p.<\/p>\n<p>H\u01a1n c\u1ea3 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p thu th\u1eadp s\u1ed1 li\u1ec7u, khoa h\u1ecdc c\u00f4ng d\u00e2n l\u00e0 hi\u1ec7n th\u00e2n sinh \u0111\u1ed9ng nh\u1ea5t cho vi\u1ec7c x\u00f3a b\u1ecf <a href=\"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/mo-hinh-tham-hut-den-tham-gia-cong-chung-truyen-thong-khoa-hoc\/\">m\u00f4 h\u00ecnh th\u00e2m h\u1ee5t \u0111\u1ed9c tho\u1ea1i<\/a>, bi\u1ebfn c\u00f4ng ch\u00fang t\u1eeb nh\u1eefng kh\u00e1n gi\u1ea3 b\u00e0ng quan tr\u1edf th\u00e0nh nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng h\u00e0nh ki\u1ebfn t\u1ea1o tri th\u1ee9c khoa h\u1ecdc v\u00ec s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n b\u1ec1n v\u1eefng.<\/p>\n<h2>C\u00e2u h\u1ecfi th\u01b0\u1eddng g\u1eb7p (FAQ)<\/h2>\n<p><strong>Ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 ki\u1ebfn th\u1ee9c chuy\u00ean m\u00f4n c\u00f3 th\u1ec3 tham gia v\u00e0o nh\u1eefng d\u1ef1 \u00e1n khoa h\u1ecdc c\u00f4ng d\u00e2n n\u00e0o?<\/strong><br \/>\nC\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u n\u1ec1n t\u1ea3ng m\u1edf qu\u1ed1c t\u1ebf ch\u00e0o \u0111\u00f3n m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi tham gia: Zooniverse (ph\u00e2n lo\u1ea1i \u1ea3nh v\u0169 tr\u1ee5, \u0111\u1ed9ng v\u1eadt hoang d\u00e3), iNaturalist (ch\u1ee5p \u1ea3nh nh\u1eadn di\u1ec7n th\u1ef1c v\u1eadt v\u00e0 c\u00f4n tr\u00f9ng), eBird (ghi nh\u1eadn chim di c\u01b0) ho\u1eb7c c\u00e1c d\u1ef1 \u00e1n \u0111o \u0111\u1ea1c ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng kh\u00ed t\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng b\u1eb1ng c\u1ea3m bi\u1ebfn gi\u00e1 r\u1ebb.<\/p>\n<p><strong>C\u00e1c b\u00e0i b\u00e1o khoa h\u1ecdc s\u1eed d\u1ee5ng d\u1eef li\u1ec7u khoa h\u1ecdc c\u00f4ng d\u00e2n c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1edbi h\u1ecdc thu\u1eadt c\u00f4ng nh\u1eadn kh\u00f4ng?<\/strong><br \/>\nC\u00f3. H\u00e0ng ngh\u00ecn b\u00e0i b\u00e1o \u0111\u0103ng tr\u00ean c\u00e1c t\u1ea1p ch\u00ed danh gi\u00e1 h\u00e0ng \u0111\u1ea7u nh\u01b0 <em>Nature<\/em>, <em>Science<\/em> hay <em>PNAS<\/em> \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng v\u00e0 t\u00f4n vinh ngu\u1ed3n d\u1eef li\u1ec7u t\u1eeb khoa h\u1ecdc c\u00f4ng d\u00e2n. Nhi\u1ec1u d\u1ef1 \u00e1n c\u00f2n ghi danh t\u1eadp th\u1ec3 t\u00ecnh nguy\u1ec7n vi\u00ean v\u00e0o danh s\u00e1ch t\u00e1c gi\u1ea3 ho\u1eb7c l\u1eddi c\u1ea3m \u01a1n ch\u00ednh th\u1ee9c.<\/p>\n<h2>\u0110\u00f4i l\u1eddi gi\u1edbi thi\u1ec7u<\/h2>\n<p>B\u00e0i vi\u1ebft n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed5ng h\u1ee3p b\u1edfi Nguy\u1ec5n Ho\u00e0ng Anh Khoa (Dy Khoa), gi\u1ea3ng vi\u00ean Khoa Quan h\u1ec7 c\u00f4ng ch\u00fang v\u00e0 Truy\u1ec1n th\u00f4ng, Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc V\u0103n Lang, v\u00e0 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t nghi\u1ec7p Th\u1ea1c s\u0129 Truy\u1ec1n th\u00f4ng Khoa h\u1ecdc v\u00e0 Thu h\u00fat C\u00f4ng ch\u00fang (Science Communication and Public Engagement) t\u1ea1i Universiti Malaya (UM), Malaysia. \u0110\u00e2y l\u00e0 l\u0129nh v\u1ef1c chuy\u00ean m\u00f4n c\u1ed1t l\u00f5i m\u00e0 anh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0o t\u1ea1o b\u00e0i b\u1ea3n v\u00e0 ti\u1ebfp t\u1ee5c theo \u0111u\u1ed5i trong nghi\u00ean c\u1ee9u, gi\u1ea3ng d\u1ea1y v\u00e0 th\u1ef1c h\u00e0nh ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p.<\/p>\n<p>N\u1ebfu b\u1ea1n th\u1ea5y b\u00e0i vi\u1ebft c\u00f3 sai s\u00f3t ho\u1eb7c mu\u1ed1n g\u00f3p \u00fd, vui l\u00f2ng g\u1eedi email v\u1ec1 hi@dykhoa.com.<\/p>\n<details class=\"dk-refs\">\n<summary>T\u00e0i li\u1ec7u tham kh\u1ea3o (5 ngu\u1ed3n)<\/summary>\n<ul>\n<li>Bonney, R., Cooper, C. B., Dickinson, J., Kelling, S., Phillips, T., Rosenberg, K. V., &amp; Shirk, J. (2009). Citizen science: A developing tool for expanding science knowledge and scientific literacy. BioScience, 59(11), 977\u2013984.<\/li>\n<li>Haklay, M. (2013). Citizen science and volunteered geographic information: Overview and typology of participation. In D. Sui, S. Elwood, &amp; M. Goodchild (Eds.), Crowdsourcing Geographic Knowledge (pp. 105\u2013122). Springer.<\/li>\n<li>Irwin, A. (1995). Citizen Science: A Study of People, Expertise and Sustainable Development. Routledge.<\/li>\n<li>Kelling, S., et al. (2019). Finding the signal in the noise: How to use citizen science data to study species distributions. Biological Conservation, 237, 305\u2013314.<\/li>\n<li>Silvertown, J. (2009). A new dawn for citizen science. Trends in Ecology &amp; Evolution, 24(9), 467\u2013471.<\/li>\n<\/ul>\n<\/details>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u00e0ng tri\u1ec7u t\u00ecnh nguy\u1ec7n vi\u00ean tr\u00ean kh\u1eafp th\u1ebf gi\u1edbi \u0111ang \u0111\u1ebfm chim di c\u01b0, ph\u00e1t hi\u1ec7n thi\u00ean h\u00e0 m\u1edbi v\u00e0 gi\u00e1m s\u00e1t \u00f4 nhi\u1ec5m ngu\u1ed3n n\u01b0\u1edbc. Khoa h\u1ecdc c\u00f4ng d\u00e2n (Citizen Science) \u0111ang \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a l\u1ea1i c\u00e1ch th\u1ee9c tri th\u1ee9c nh\u00e2n lo\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ra.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5066,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9,3],"tags":[562,563,53,454,564],"class_list":["post-5048","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ly-thuyet-mo-hinh","category-truyen-thong-khoa-hoc","tag-citizen-science","tag-du-lieu-mo","tag-khoa-hoc-cong-dan","tag-nghien-cuu-khoa-hoc","tag-su-tham-gia-cua-cong-dong"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.7 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Khoa h\u1ecdc c\u00f4ng d\u00e2n: B\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn m\u1edf r\u1ed9ng tri th\u1ee9c<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Kh\u00e1m ph\u00e1 b\u1ea3n ch\u1ea5t, c\u00e1c c\u1ea5p \u0111\u1ed9 tham gia v\u00e0 \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a Khoa h\u1ecdc c\u00f4ng d\u00e2n (Citizen Science) trong vi\u1ec7c d\u00e2n ch\u1ee7 h\u00f3a nghi\u00ean c\u1ee9u.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-truyen-thong-khoa-hoc\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"vi_VN\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Khoa h\u1ecdc c\u00f4ng d\u00e2n: B\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn m\u1edf r\u1ed9ng tri th\u1ee9c\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Kh\u00e1m ph\u00e1 b\u1ea3n ch\u1ea5t, c\u00e1c c\u1ea5p \u0111\u1ed9 tham gia v\u00e0 \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a Khoa h\u1ecdc c\u00f4ng d\u00e2n (Citizen Science) trong vi\u1ec7c d\u00e2n ch\u1ee7 h\u00f3a nghi\u00ean c\u1ee9u.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-truyen-thong-khoa-hoc\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Dy Khoa Blog\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/zykhoa\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-10-12T10:22:09+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-10-12T17:46:03+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-editorial.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Dy Khoa\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Dy Khoa\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dykhoa.com\\\/blog\\\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-truyen-thong-khoa-hoc\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dykhoa.com\\\/blog\\\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-truyen-thong-khoa-hoc\\\/\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dykhoa.com\\\/#person\"},\"headline\":\"Khoa h\u1ecdc c\u00f4ng d\u00e2n (Citizen Science): Khi ranh gi\u1edbi gi\u1eefa vi\u1ec7n h\u00e0n l\u00e2m v\u00e0 c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng b\u1ecb x\u00f3a nh\u00f2a\",\"datePublished\":\"2026-10-12T10:22:09+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-12T17:46:03+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dykhoa.com\\\/blog\\\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-truyen-thong-khoa-hoc\\\/\"},\"wordCount\":2342,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dykhoa.com\\\/blog\\\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-truyen-thong-khoa-hoc\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/dykhoa.com\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-editorial.webp\",\"keywords\":[\"citizen science\",\"d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf\",\"Khoa h\u1ecdc c\u00f4ng d\u00e2n\",\"nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc\",\"s\u1ef1 tham gia c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng\"],\"articleSection\":[\"L\u00fd thuy\u1ebft &amp; M\u00f4 h\u00ecnh\",\"Truy\u1ec1n th\u00f4ng khoa h\u1ecdc\"],\"inLanguage\":\"vi\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/dykhoa.com\\\/blog\\\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-truyen-thong-khoa-hoc\\\/#respond\"]}],\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dykhoa.com\\\/#person\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dykhoa.com\\\/blog\\\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-truyen-thong-khoa-hoc\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dykhoa.com\\\/blog\\\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-truyen-thong-khoa-hoc\\\/\",\"name\":\"Khoa h\u1ecdc c\u00f4ng d\u00e2n: B\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn m\u1edf r\u1ed9ng tri th\u1ee9c\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dykhoa.com\\\/blog\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dykhoa.com\\\/blog\\\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-truyen-thong-khoa-hoc\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dykhoa.com\\\/blog\\\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-truyen-thong-khoa-hoc\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/dykhoa.com\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-editorial.webp\",\"datePublished\":\"2026-10-12T10:22:09+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-12T17:46:03+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dykhoa.com\\\/#person\"},\"description\":\"Kh\u00e1m ph\u00e1 b\u1ea3n ch\u1ea5t, c\u00e1c c\u1ea5p \u0111\u1ed9 tham gia v\u00e0 \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a Khoa h\u1ecdc c\u00f4ng d\u00e2n (Citizen Science) trong vi\u1ec7c d\u00e2n ch\u1ee7 h\u00f3a nghi\u00ean c\u1ee9u.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dykhoa.com\\\/blog\\\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-truyen-thong-khoa-hoc\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"vi\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/dykhoa.com\\\/blog\\\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-truyen-thong-khoa-hoc\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"vi\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dykhoa.com\\\/blog\\\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-truyen-thong-khoa-hoc\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dykhoa.com\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-editorial.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/dykhoa.com\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-editorial.webp\",\"width\":1200,\"height\":800,\"caption\":\"Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n quan s\u00e1t b\u1ea7u tr\u1eddi \u0111\u00eam c\u1ea1nh \u0111\u00e0i thi\u00ean v\u0103n minh h\u1ecda cho Khoa h\u1ecdc c\u00f4ng d\u00e2n Citizen Science\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dykhoa.com\\\/blog\\\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-truyen-thong-khoa-hoc\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/dykhoa.com\\\/blog\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Khoa h\u1ecdc c\u00f4ng d\u00e2n (Citizen Science): Khi ranh gi\u1edbi gi\u1eefa vi\u1ec7n h\u00e0n l\u00e2m v\u00e0 c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng b\u1ecb x\u00f3a nh\u00f2a\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dykhoa.com\\\/blog\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dykhoa.com\\\/blog\\\/\",\"name\":\"Dy Khoa Blog\",\"description\":\"Blog c\u1ee7a Dy Khoa v\u1ec1 truy\u1ec1n th\u00f4ng khoa h\u1ecdc, truy\u1ec1n th\u00f4ng s\u1ee9c kho\u1ebb v\u00e0 th\u1ef1c h\u00e0nh marcom.\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/dykhoa.com\\\/blog\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"vi\",\"alternateName\":\"Blog c\u1ee7a Dy Khoa\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dykhoa.com\\\/#person\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dykhoa.com\\\/#person\",\"name\":\"Dy Khoa\",\"alternateName\":[\"Nguy\u1ec5n Ho\u00e0ng Anh Khoa\",\"Nguyen Hoang Anh Khoa\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/dykhoa.com\\\/\",\"description\":\"Dy Khoa (Nguy\u1ec5n Ho\u00e0ng Anh Khoa), th\u1ea1c s\u0129 Truy\u1ec1n th\u00f4ng khoa h\u1ecdc v\u00e0 Thu h\u00fat c\u00f4ng ch\u00fang, gi\u1ea3ng vi\u00ean \u0111\u1ea1i h\u1ecdc, chuy\u00ean gia truy\u1ec1n th\u00f4ng.\",\"jobTitle\":[\"Gi\u1ea3ng vi\u00ean\",\"Chuy\u00ean gia Truy\u1ec1n th\u00f4ng\"],\"alumniOf\":{\"@type\":\"CollegeOrUniversity\",\"name\":\"Universiti Malaya\"},\"knowsAbout\":[\"Truy\u1ec1n th\u00f4ng khoa h\u1ecdc\",\"Truy\u1ec1n th\u00f4ng s\u1ee9c kho\u1ebb\",\"Truy\u1ec1n th\u00f4ng marketing t\u00edch h\u1ee3p (IMC)\",\"Quan h\u1ec7 c\u00f4ng ch\u00fang\",\"Truy\u1ec1n th\u00f4ng kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng\"],\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.linkedin.com\\\/in\\\/dykhoa\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/dykhoa\\\/\",\"https:\\\/\\\/facebook.com\\\/zykhoa\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.researchgate.net\\\/profile\\\/Hoang-Anh-Khoa-Nguyen\",\"https:\\\/\\\/dykhoa.com\\\/blog\\\/dy-khoa-la-ai\\\/\"],\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"vi\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dykhoa.com\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/1785252721438_1555151237691901618_8271965652735541228_03804f14bacc46968fc3c4600471c52f-e1785318666235.jpg\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dykhoa.com\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/1785252721438_1555151237691901618_8271965652735541228_03804f14bacc46968fc3c4600471c52f-e1785318666235.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/dykhoa.com\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/1785252721438_1555151237691901618_8271965652735541228_03804f14bacc46968fc3c4600471c52f-e1785318666235.jpg\",\"caption\":\"Dy Khoa\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Khoa h\u1ecdc c\u00f4ng d\u00e2n: B\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn m\u1edf r\u1ed9ng tri th\u1ee9c","description":"Kh\u00e1m ph\u00e1 b\u1ea3n ch\u1ea5t, c\u00e1c c\u1ea5p \u0111\u1ed9 tham gia v\u00e0 \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a Khoa h\u1ecdc c\u00f4ng d\u00e2n (Citizen Science) trong vi\u1ec7c d\u00e2n ch\u1ee7 h\u00f3a nghi\u00ean c\u1ee9u.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-truyen-thong-khoa-hoc\/","og_locale":"vi_VN","og_type":"article","og_title":"Khoa h\u1ecdc c\u00f4ng d\u00e2n: B\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn m\u1edf r\u1ed9ng tri th\u1ee9c","og_description":"Kh\u00e1m ph\u00e1 b\u1ea3n ch\u1ea5t, c\u00e1c c\u1ea5p \u0111\u1ed9 tham gia v\u00e0 \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a Khoa h\u1ecdc c\u00f4ng d\u00e2n (Citizen Science) trong vi\u1ec7c d\u00e2n ch\u1ee7 h\u00f3a nghi\u00ean c\u1ee9u.","og_url":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-truyen-thong-khoa-hoc\/","og_site_name":"Dy Khoa Blog","article_author":"https:\/\/www.facebook.com\/zykhoa\/","article_published_time":"2026-10-12T10:22:09+00:00","article_modified_time":"2026-10-12T17:46:03+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":800,"url":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-editorial.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Dy Khoa","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Dy Khoa","Est. reading time":"7 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-truyen-thong-khoa-hoc\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-truyen-thong-khoa-hoc\/"},"author":{"@id":"https:\/\/dykhoa.com\/#person"},"headline":"Khoa h\u1ecdc c\u00f4ng d\u00e2n (Citizen Science): Khi ranh gi\u1edbi gi\u1eefa vi\u1ec7n h\u00e0n l\u00e2m v\u00e0 c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng b\u1ecb x\u00f3a nh\u00f2a","datePublished":"2026-10-12T10:22:09+00:00","dateModified":"2026-10-12T17:46:03+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-truyen-thong-khoa-hoc\/"},"wordCount":2342,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-truyen-thong-khoa-hoc\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-editorial.webp","keywords":["citizen science","d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf","Khoa h\u1ecdc c\u00f4ng d\u00e2n","nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc","s\u1ef1 tham gia c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng"],"articleSection":["L\u00fd thuy\u1ebft &amp; M\u00f4 h\u00ecnh","Truy\u1ec1n th\u00f4ng khoa h\u1ecdc"],"inLanguage":"vi","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/dykhoa.com\/blog\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-truyen-thong-khoa-hoc\/#respond"]}],"publisher":{"@id":"https:\/\/dykhoa.com\/#person"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-truyen-thong-khoa-hoc\/","url":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-truyen-thong-khoa-hoc\/","name":"Khoa h\u1ecdc c\u00f4ng d\u00e2n: B\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn m\u1edf r\u1ed9ng tri th\u1ee9c","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-truyen-thong-khoa-hoc\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-truyen-thong-khoa-hoc\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-editorial.webp","datePublished":"2026-10-12T10:22:09+00:00","dateModified":"2026-10-12T17:46:03+00:00","author":{"@id":"https:\/\/dykhoa.com\/#person"},"description":"Kh\u00e1m ph\u00e1 b\u1ea3n ch\u1ea5t, c\u00e1c c\u1ea5p \u0111\u1ed9 tham gia v\u00e0 \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a Khoa h\u1ecdc c\u00f4ng d\u00e2n (Citizen Science) trong vi\u1ec7c d\u00e2n ch\u1ee7 h\u00f3a nghi\u00ean c\u1ee9u.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-truyen-thong-khoa-hoc\/#breadcrumb"},"inLanguage":"vi","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dykhoa.com\/blog\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-truyen-thong-khoa-hoc\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"vi","@id":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-truyen-thong-khoa-hoc\/#primaryimage","url":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-editorial.webp","contentUrl":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-editorial.webp","width":1200,"height":800,"caption":"Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n quan s\u00e1t b\u1ea7u tr\u1eddi \u0111\u00eam c\u1ea1nh \u0111\u00e0i thi\u00ean v\u0103n minh h\u1ecda cho Khoa h\u1ecdc c\u00f4ng d\u00e2n Citizen Science"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/khoa-hoc-cong-dan-citizen-science-truyen-thong-khoa-hoc\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Khoa h\u1ecdc c\u00f4ng d\u00e2n (Citizen Science): Khi ranh gi\u1edbi gi\u1eefa vi\u1ec7n h\u00e0n l\u00e2m v\u00e0 c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng b\u1ecb x\u00f3a nh\u00f2a"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/#website","url":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/","name":"Dy Khoa Blog","description":"Blog c\u1ee7a Dy Khoa v\u1ec1 truy\u1ec1n th\u00f4ng khoa h\u1ecdc, truy\u1ec1n th\u00f4ng s\u1ee9c kho\u1ebb v\u00e0 th\u1ef1c h\u00e0nh marcom.","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"vi","alternateName":"Blog c\u1ee7a Dy Khoa","publisher":{"@id":"https:\/\/dykhoa.com\/#person"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dykhoa.com\/#person","name":"Dy Khoa","alternateName":["Nguy\u1ec5n Ho\u00e0ng Anh Khoa","Nguyen Hoang Anh Khoa"],"url":"https:\/\/dykhoa.com\/","description":"Dy Khoa (Nguy\u1ec5n Ho\u00e0ng Anh Khoa), th\u1ea1c s\u0129 Truy\u1ec1n th\u00f4ng khoa h\u1ecdc v\u00e0 Thu h\u00fat c\u00f4ng ch\u00fang, gi\u1ea3ng vi\u00ean \u0111\u1ea1i h\u1ecdc, chuy\u00ean gia truy\u1ec1n th\u00f4ng.","jobTitle":["Gi\u1ea3ng vi\u00ean","Chuy\u00ean gia Truy\u1ec1n th\u00f4ng"],"alumniOf":{"@type":"CollegeOrUniversity","name":"Universiti Malaya"},"knowsAbout":["Truy\u1ec1n th\u00f4ng khoa h\u1ecdc","Truy\u1ec1n th\u00f4ng s\u1ee9c kho\u1ebb","Truy\u1ec1n th\u00f4ng marketing t\u00edch h\u1ee3p (IMC)","Quan h\u1ec7 c\u00f4ng ch\u00fang","Truy\u1ec1n th\u00f4ng kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng"],"sameAs":["https:\/\/www.linkedin.com\/in\/dykhoa\/","https:\/\/www.instagram.com\/dykhoa\/","https:\/\/facebook.com\/zykhoa\/","https:\/\/www.researchgate.net\/profile\/Hoang-Anh-Khoa-Nguyen","https:\/\/dykhoa.com\/blog\/dy-khoa-la-ai\/"],"image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"vi","@id":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/1785252721438_1555151237691901618_8271965652735541228_03804f14bacc46968fc3c4600471c52f-e1785318666235.jpg","url":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/1785252721438_1555151237691901618_8271965652735541228_03804f14bacc46968fc3c4600471c52f-e1785318666235.jpg","contentUrl":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/1785252721438_1555151237691901618_8271965652735541228_03804f14bacc46968fc3c4600471c52f-e1785318666235.jpg","caption":"Dy Khoa"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5048","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5048"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5048\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6241,"href":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5048\/revisions\/6241"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5066"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5048"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5048"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dykhoa.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5048"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}